Wɛbthaay ɛmɛ lätdɛ kɛɛ cookies kɛ ɣöö bɛ lätku jakä gɔw. Mi ŋotdi kɛ mi̱ lätdi kɛ wɛbthaay ɛmɛ, ji̱n ci ruacdu mat kɛ kui̱ cookies.
Mi te kɛ nämbär ACS, gɔ̱ri jɛ ɛn wa̱nɛ mɛ kɛ ɣöö bakɔ account ɛmɛ mat kɛ nämbär du. (Mi dëë ran kua̱ny thin)
ACS nhɔkɛ ciaaŋdu kɛ kui̱du. Mi ci ruacdu thöp, deri wä kä C&EN kä deri ruacdu mat thin kɛ juɔkni diaal. La nɛy ruaacni̱ tin ci thöp ɛ lät kɛ ɣöö ba kuëndu jakä gɔaa, kä /ci̱ nɛy ruaacni̱ku bi̱ kɔak kä nɛy tin kɔ̱kiɛn.
Kɛ ruɔ̱n 2005, ɛn Colgate-Palmolive cɛ kuak tin laa lak naath kä North America ba̱ny piny kɛ kɔk kuakni̱ ti̱ ciee kɛɛ Fab kɛnɛ Dynamo kä Phoenix Brands. Kɛ kɔr runi̱ da̱ŋ diɔ̱k, ɛn muktäb in di̱i̱t in laa kɔakɛ ŋɔak, mi̱ cɔali̱ Unilever, cuɛɛ kuak tin laa lät kɛ naath kä America kɔak amäni̱ All kɛnɛ Wisk to Sun Products.
Kä kɔk lätni̱kɛ kä kɔmpanɛni̱ da̱ŋ rɛw ti̱ tɔatni̱ ti̱ la nyinkiɛn kärɔ̱ cuɛ P&G jakä ɣöö bɛ tekɛ thuuk mi̱ di̱i̱t rɛy US laundry detergent mi̱ /thiɛl mi̱ cuɛ ŋak. Ɛn min gɔaa ɛlɔ̱ŋ ɛ jɛn ɣöö ɛn Procter & Gamble /ke̱nɛ ruac lat ɛn ɣöö cɛ juɔ̱c.
Ɛ thuɔ̱k, kɛ ruɔ̱n 2014, ɛn Alan G. Lafley, mëë ku laa CEO kä Procter & Gamble (P&G), cuɛɛ lɔcdɛ jiääk kɛ mëë ci̱ Unilever rɔ woc. Cuɛ lar ɛn ɣöö cɛ thuuk in tä däär kä thuuk detergen joc, cuɛ kuak P&G jakä bi̱ kɛ ku lɛ tä rɛy thuɔ̱ɔ̱k in tä nhial, kä cuɛɛ kuak tin tä piny nööŋ kɛ nɛy da̱ŋ diɔ̱k ti̱ kööŋ kɛ kɛ. Procter & Gamble ɛ cɛrika mi̱ lät nyin thuɔ̱ɔ̱k ti̱ ŋa̱ckɛ ɛlɔ̱ŋ ciee kɛɛ Tide kɛnɛ Gain. Cuɛ cop kä 60% kä lät US laundry detergent, duŋdɛ ɣöö nɛmɛ ɛ la̱t mi̱ ci̱ cuɔ̱ŋ, kä tëë kɛ dääk mi̱ di̱i̱t kam kuakni̱ tin la̱tkɛ ɛ cɛrika kɛnɛ nɛy tin kööŋ kɛ jɛ.
Kɛ kɔr runä, cu ram kɛl kä nɛy tëë kööŋ kɛ jɛ, ɛ cɛrika mi̱ cɔali̱ Henkel kä Germany, cuɛɛ ŋɔak jakä jiäk. Ɛn cɛrika ɛmɔ cuɛɛ wal ti̱ gɔw ti̱ laa lak naath kä Yurɔp tin cɔali̱ Persil nööŋ kä United States, kɛ nhiam cua kɛ kɔk kärɔ̱ kɛ duɔ̱ɔ̱p Wal-Mart, kä kɛ kɔrɛ cua kɛ kuëŋ gua̱a̱th ko̱kä ciee kɛɛ Target. Kɛ ruɔ̱n 2016, ɛn Henkel cuɛɛ ŋɔak nyɔk kɛ nyuɔɔn kɛ kökdɛ kɛɛ Sun Products.
Kä tuk Perthil cuɛ lät tin la̱tkɛ kɛ kui̱ lakni̱ bieyni̱ nyɔk kɛ lätni̱, duŋni̱ ɣöö dɔ̱ŋ bɛ pɛ̈th ɛlɔ̱ŋ mi̱ läny min ca car ɛ Lafley. Kɛ Pay Dhie̱e̱c ëë ci wɔ̱, mëë ci̱ magadhi̱n mi̱ cɔali̱ “Consumer Report” ciöt kɛl kä tin pay la̱t ɛ Henkel, Persil ProClean Power-Liquid 2in1, min la duŋ ji̱ America in lät ɛ gɔaa ɛlɔ̱ŋ, jɛn kɛnɛ kua̱r P&G tin kɔ̱kiɛn cukɛ ga̱a̱c ɛlɔ̱ŋ. Kä ŋar kuäärä cuɛ Tide jakä wä gua̱a̱th in rɛwdɛ kɛ nhiam rɛy runi̱ ti̱ ŋuan.
Pröktɛr & Gamble (Chastened), Pröktɛr & Gamble (P&G) cuɛ nyɔk kɛ lätni̱ min nhiam-in di̱i̱t min la Tide Ultra I̱thtɛn Release rɛy 2016. Kä kɔmpanɛ cuɛ lar i̱ cɛ thɔ̱rpaktanni̱ mat thi̱n kä cuɛ tha̱a̱ŋ pi̱i̱ni̱ woc, cuɛ nööŋni̱ ɣöö cuɛ ben raar ɛ la mi̱ thi̱a̱k kɛnɛ mi̱ ci̱ thi̱a̱a̱ŋ ɛlɔ̱ŋ min bi̱ i̱thtɛn woc ɛ gɔaa. Kä magadhi̱n cuɛ lar i̱ jɛn min ca la̱t ɛ jɛn min te nhial rɛy li̱thtä rɛy Kɔnthi̱mɛr Ri̱pɔ̱tni̱ anali̱thi̱th ëë guur, cieŋni̱ mëë jɛn /cɛ gɔaa i̱thtathti̱thti̱kalli̱.
Kɔnthi̱mɛr Ri̱pɔ̱tni̱ kɛ gua̱a̱th mi̱ tɔt cuɛ Tide Pla̱th Ultra i̱thtɛn ri̱li̱th ɛjɛnt kɛnɛ Perthi̱l PröKlian Pawɛr-Li̱ki̱öd 2-rɛy-1 cie kɛn rɛw tin gɔwni̱ kɛn kä lak bieyni̱ rɛy Yunai̱tid I̱thtëtni̱. C&EN bɛ tin te rɛydɛ guic tin no̱o̱ŋ juey ɛmɛ, amäni lätkiɛn kɛnɛ nɛy tin lät kɛ.
Kɔnthi̱mɛr Ri̱pɔ̱tni̱ kɛ gua̱a̱th mi̱ tɔt cuɛ Tide Pla̱th Ultra i̱thtɛn ri̱li̱th ɛjɛnt kɛnɛ Perthi̱l PröKlian Pawɛr-Li̱ki̱öd 2-rɛy-1 cie kɛn rɛw tin gɔwni̱ kɛn kä lak bieyni̱ rɛy Yunai̱tid I̱thtëtni̱. C&EN bɛ tin te rɛydɛ guic tin no̱o̱ŋ juey ɛmɛ, amäni lätkiɛn kɛnɛ nɛy tin lät kɛ.
Ɛ gua̱a̱th mi̱ tɔt ɛlɔ̱ŋ ɛn ɣöö dëë jɛ lar ɛn ɣöö bi̱ Henkel P&G ku lɛ gɛ̈r ɛlɔ̱ŋ kä nɛy tin laa kɔakɛ kuak tin laa lakkɛ bieyni̱ kä America. Duŋni̱ ɣöö mi̱ ci̱ P&G'ä puɔrmulaciɔn kemi̱thni̱ rɔ̱ moc kɛ nhök kɛ kui̱ kä ɣöö thiɛlɛ mi̱ kööŋ kɛ kɛ, kɛn ba kɛ woc ɛ jɔc.
Shoaib Arif, appli̱këciɔn kɛnɛ tɛkni̱kal tha̱rbäth manajɛr kä Surpaktan Tha̱pplai̱er Pi̱löt Kemikal, cuɛ lat ɛn ɣöö rɛy Yunai̱tid I̱thtët, Tide kɛnɛ Perthi̱l kɛ kuak ti̱ gɔw ɛlɔ̱ŋ kɛ kui̱ läätdä kä dë kɛ da̱a̱k kä gua̱th lätni̱ da̱ŋ ŋuaan. Kɛ kɔr runi̱ ti̱ ŋuan, Arif kɛnɛ Pilot thanyti̱thni̱ kɔ̱kiɛn cukɛ kɔmpanɛni̱ ti̱ ŋuan ti̱ lät kuak ciëŋ luäk kɛ riali̱ di̱thɛrjɛni̱ ti̱ pay ben kɛnɛ kuak kɔ̱kiɛn ti̱ la lak ŋɔak.
Rɛy ko̱kä min kuiy, jɛn ɛ thuper ikɔnɔmikal di̱thɛrjɛnt. Kɛ mëë ca lar ɛ Arif, jɛn dɔ̱ŋ bɛ tekɛ thɔ̱rpaktan mi̱ thi̱a̱k kärɔa, ce̱tkɛ mi̱ cie li̱ni̱e̱e̱r alki̱l bɛndhi̱i̱n tha̱lpönat (LABS) ɛ päär bä kɛ mi̱th kɛnɛ biɛɛl. Kä ka̱a̱th in dɔ̱ŋ kä min ca la̱t dɔ̱ŋ bɛ matni̱ thɔ̱rpaktan adjubantni̱ kiɛ buildɛri̱, ce̱tkɛ mi̱ cie thɔ̱diöm thi̱trɛt, takkipi̱e̱e̱r kɛnɛ thɔ̱rpaktan in rɛwdɛ.
LABS ɛ ani̱önik thɔ̱rpaktan, min gɔaa kɛ wuɔ̱c ŋɔaani̱ tin te rɛy bieyni̱ kä lätdɛ a gɔaa kä bieyni̱ cotton. Kä thɔ̱rpaktan in rɛwdɛ min ŋa̱ckɛ ɛ ethanɔl ethödhai̱lɛt, ɛ nɔ̱n-ai̱önik thɔ̱rpaktan, min lät ɛ gɔaa ɛlɔ̱ŋ mi̱ läny LABS, ɛlɔ̱ŋ kɛ wuɔ̱c gi̱ri̱th kɛnɛ jiäk kä thi̱nthethtik paiberi̱.
Rɛy lɛyɛrä min diɔ̱kdiɛn, puɔrmulatɔri̱ dɔ̱ŋ ba optikal brai̱tɛnɛri̱ mat thi̱n kɛ kök mi̱ tɔt. Kä optikal bri̱tɛnɛri̱ ti̱ti̱ la kɛn buay alti̱rabai̱lɛt ɛ naŋ kä ba cu woc gua̱a̱th in tekɛ buay kɛ ɣöö bi̱ bieyni̱ kulɛ jɔɔc ɛ la ti̱ buay. Thɔ̱rpaktanni̱ ti̱ gɔw, chelating ɛjɛni̱, tin kɔ̱kiɛn tin lät kɛnɛ anti̱-redepothi̱ciɔn pöli̱mɛri̱ kɛn ni̱ ciaaŋ la jiëkɛ rɛy puɔrmulacini̱ ti̱ ce̱tkɛ tɔ̱tɔ̱, min bi̱ mun kulɛ käp rɛy pi̱i̱ni̱ tin la lak kɛ ga̱ŋdɛ kɛ ɣöö /cɛ bi̱ lɛ nyɔk kɛ la̱th wi̱i̱ bieyni̱.
Kä di̱thɛrjɛni̱ tin di̱t kökdiɛn ɛlɔ̱ŋ kɛn ŋa̱ckɛ kɛ ɣöö tekɛ thɔ̱rpaktan ti̱ ŋuan ti̱ ŋuan kɛnɛ thɔ̱rpaktan kɔ̱kiɛn ti̱ gööl, ce̱tkɛ mi̱ cie alkɔl tha̱lpëtni̱, alkɔl ethödhi̱ tha̱lpëtni̱, amina ɣɔkthai̱dni̱, tha̱pni̱ pɛtti̱ athi̱d kɛnɛ kaciɔnni̱. Ɛdhötik muɔ̱n käpkɛ pöli̱mɛri̱ (tha̱a̱ŋkiɛn cua kɛ riali̱kä kɛ kui̱ kɔmpanɛni̱ ce̱tkɛ Prökter & Gamble kɛnɛ Ɣenkel) kɛnɛ endhɛmni̱ bä cukɛ pɛn rɛy bunä ɛmɛ.
Duŋdɛ ɣöö, Arif cuɛ naath la̱r lär ɛn ɣöö mat ŋɔaani̱ tin la la̱thkɛ rɛy mi̱eth no̱o̱ŋɛ rik ti̱ gööl. Ɛ wä kä tha̱a̱ŋ gua̱thni̱, di̱thɛrjɛnt puɔrmulaciɔn ɛ thaany, kɛnɛ ɣöö kɛmi̱thni̱ ŋäc kɛn ta̱a̱ kemi̱kal kɔmpönɛni̱, ce̱tkɛ mi̱ cie thɔ̱rpëth ɛkti̱bi̱ti̱ duŋ thɔ̱rpaktanni̱.
Cuɛ lat i̱: “Duŋdɛ ɣöö, mi̱ caa puɔrmula ka̱m raar, kɛn ŋɔak diaal ti̱ti̱ bi̱ kɛ rɔ̱ gɛr kärɔ̱, kä /ciɛ de luäŋ kɛ lat kɛ gua̱a̱thdɛ ɛn min bi̱ puɔrmula in jɔak ɛ la̱t.” “Ŋotdɛ biɛ dhil ɣɔ̱n kɛ ɣöö biɛ ŋa̱c i̱ lätdɛ rɛy teekä min thuɔ̱k.”
Cie cäätdɛ, thɔ̱rpaktanni̱ kɛnɛ buildɛri̱ de kɛn lät endhɛm gaŋ, Arif cuɛ lar. Di̱thɛrjɛnt puɔrmulatɔri̱ bi̱ kɛn lät kɛ endhɛm i̱thtabi̱laidhɛri̱ (cie mi̱ cie thɔ̱diöm börat kɛnɛ kalthi̱öm puɔrmat) kɛ riali̱ riɛkä ɛmɛ i̱kä.
Frankö Pala, min la thanyti̱th ri̱thääcä min di̱i̱t kä Battelle'ä Wecmuɔ̱ɔ̱n Ditɛrjɛnt Pröjek, cuɛ nyoth i̱ jɛn thɔ̱rpaktan mi̱ di̱i̱t min ca jiek rɛy di̱thɛrjɛnt mi̱ di̱i̱t mi̱ caa la̱t ɛ gɔaa bɛ cu nööŋni̱ rik. “Jɛn /cɛ thia̱k ɛn ɣöö ba thɔ̱rpaktanni̱ ti̱ ŋuan mat thi̱n kɛ pek mi̱ di̱i̱t mi̱ ce̱tkɛ nɔmɔ,” cuu Pala ɛ lat. Thɔlubi̱li̱ti̱ bɛ cu ben ɛ la riɛk, kɛnɛ ɣöö bi̱ röm mi̱ jiääk kam thɔ̱rpaktanni̱ ben ɛ la riɛk bä.
Kä prögi̱ra̱m Battelle mi̱ tekɛ ji̱ la̱t ti̱ ŋuan mëë böthkɛ ɛ Pala cua tok rɛy tukä 1990ni̱ ɛ di̱l guec kä tin di̱t tin la̱tkɛ wi̱i̱muɔ̱ɔ̱n kɛɛliw. Battelle lätdɛ kɛɛ thanytipik ini̱thtrumɛni̱ ti̱ ŋuan kɛ luäk ji̱ thuɔ̱ɔ̱k kɛnɛ nɛy tin nööŋkɛ raw mati̱rial kɛ wädiɛn ni̱ kä tin ca gɔ̱r piny kɛ kui̱ kä ɣöö ba ŋa̱c, cie cäätdɛ, ɛn di̱gri̱i̱ duŋ ethödhai̱lɛciɔn duŋ thɔ̱rpaktanni̱ kiɛ mi̱ ɛ thɔ̱rpaktan jɔkdɛ mi̱ tekɛ li̱ni̱e̱e̱r kiɛ tekɛ ka̱a̱k.
Para cuɛ lar ɛn walɛ, pöli̱mɛri̱ kɛn kɛ ti̱ gɔw ti̱ nööŋkɛ innöbɛciɔn rɛy di̱thɛrjɛni̱ ingrediɛnni̱. Cie cäätdɛ, kɛn Tide kɛnɛ Perthi̱l pröda̱kni̱ tekɛ pöli̱ethi̱leneimin ethödhai̱lɛt, min la pöli̱mer mi̱ naŋkɛ ni̱ jiäk mi̱ ca ka̱m raar ɛ BASF kɛ kui̱ Prökter & Gamble, duŋni̱ ɣöö ɛntäämɛ cɛ te thi̱n ɛlɔ̱ŋ kä nɛy tin lät di̱thɛrjɛn.
Pala cuɛ nyoth ɛn ɣöö terepthalik athi̱d köpöli̱mɛri̱ kɛn bä tekɛ rɛy tha̱a̱ŋ di̱thɛrjɛni̱ ti̱ gɔw-ɛlɔ̱ŋ, min bi̱ bi̱i̱ kum rɛy la̱t lakdɛ, min bi̱ bi̱i̱ kulɛ kum kɛ gua̱a̱th in ca lak, bɛ cu jakä thia̱k kɛ wuɔ̱c ŋɔaani̱ tin ci̱ rɔ̱ moc kɛ biɛl kɛnɛ pɛ̈th rɛy la̱t lakdä min dɔ̱ŋ. Battelle lätdɛ kɛɛ kuak ti̱ ce̱tkɛ jel permeacin krömatögra̱pi̱ kɛ dääk pöli̱mɛri̱ kɛnɛ ɣöö kɛ kɔrɛ bɛ lät kɛ inpa̱rɛd i̱thpekti̱röthkɔɔpi̱ kɛ ŋäc i̱thtra̱kciɛrädiɛn.
Kä Battelle prögi̱ra̱m bä cuɛ guic ni̱ endhɛmni̱, min la baötek pröda̱kni̱ tin la ji̱ la̱t ɛ ŋot kɛ mi̱ rep kɛn kɛ rɛy runi̱ diaal. Mi̱ görkɛ ɣöö ba lät endhɛm guic, buɔ̱n Pala cuɛ endhɛm la̱th kä thɔ̱bi̱thtɛt min tekɛ krömopör. Mi̱ ci̱ endhɛm thɔ̱bi̱thtɛt ya̱r, ɛn krömopör bɛ cu ben raar kɛnɛ ɣöö ba thɛm kɛ abdhɔ̱pciɔn kiɛ pluorethcen i̱thpekti̱röthkɔɔpi̱.
Prötiethni̱ tin ma̱k prötieni̱ cu kɛnɛ endhɛmni̱ tëë nhiam tëë cua mat kä di̱thɛrjɛni̱ rɛy thukä 1960ni̱. Kɛ kɔrɛ cua endhɛmni̱ mat kä arthenal cu määni̱ amylathe, min la i̱thta̱rci̱ ɛ däk piny, kɛnɛ mannanathe, min la thi̱kɛnɛri̱ ɛ jakä kuiy kɛ kui̱ guar gum. Mi ci mieth mi tekɛ guar (ce̱tkɛ ice cream kɛnɛ barbecue sauce) yuɔr piny wi̱i̱ bieyni, bi chewing gum te wi̱i̱ bieyni a cäŋ ca jɛ lak. Jɛn ca la̱th rɛy bieyni̱ kä lätdɛ ce̱tkɛ glue kɛ kui̱ granular dirt, la no̱o̱ŋɛ bi̱ɛɛl ti̱ bum wuɔ̱cdiɛn.
Kɛn Perthil PröKlian Pawɛr-Li̱ki̱öd 2in1 kɛnɛ Taide Ultra I̱thtɛn Ri̱li̱th tekɛ prötieath, amilathe kɛnɛ mannanathe.
Perthil bä te rɛydɛ kɛ lipathe (min dee ri̱ŋ jakä jiɛn) kɛnɛ thëllulathe (min dee ku lɛ lak kɛ duɔ̱ɔ̱p mi̱ /ci̱ rɔ lot kɛ ɣaydrɔlai̱dhiŋ tha̱a̱ŋ glaykɔthidik bɔndni̱ rɛy kɔttɔn paiber) kɛ wuɔ̱c nyuɔɔni̱ tin ci̱ rɔ̱ mat kä paiber. Thëllulathe jɛn bä derɛ cotton jakä kööt kɛnɛ ɣöö bɛ biɛldɛ jakä buay. Kɛ jɛn gua̱th ɛ kɛlɔ, kɛ mëë ca lar ɛ patɛn dɔkumɛni̱, min rɛlrɔ kä tidal di̱thɛrjɛnt ɛ glukanathe, min bi̱ pöli̱thacaraidni̱ däk piny min /ci̱ ami̱lathe bi̱ däk piny.
Nobödhaimni̱ kɛnɛ DuPɔnt cukɛ ben ɛ la nɛy tin di̱t tin la̱tkɛ endhɛmni̱, duŋni̱ ɣöö BASF cuɛ wä rɛy läätdä kɛ ta̱a̱ prötieathni̱ rɛy gua̱th mi̱ thi̱a̱k. Kä Cleaning Products Kɔnpi̱rɛn mëë ca la̱t rɛy Germany kɛ ruɔ̱n ëë ci̱ wä, BASF cuɛ mat prötieathdɛ min pay ben kɛnɛ pöli̱ethi̱leneimin ethödhai̱lɛt kap nhial, cuɛ lar ɛn ɣöö min ca li̱ɔɔm cuɛ lät ti̱ gɔw nööŋ kɛ kui̱ ji̱ kökä tin görkɛ ɣöö ba di̱thɛrjɛni̱ la̱t kɛ kui̱ lakni̱ mi̱ kuiy lëthdɛ.
Kɛ thuɔ̱k, Arif kɛnɛ nɛy tin kɔ̱kiɛn tin guic thuuk laar kɛnɛ ɛn ɣöö ɛn ɣöö baa nɛy tin lät di̱thɛrjɛn jakä lät ti̱ /ci̱ yio̱w ti̱ ŋuan dee naŋ kiɛ gaŋkɛ ni̱ gua̱a̱th in tä kɛ naath thi̱n ɛ jɛn min bi̱ ben nhiam rɛy lätni̱. Kɛ Pay Dhie̱e̱c kɛ ruɔ̱n ëë ci wɔ̱, ɛn P&G cuɛɛ Tide Purclean ka̱m raar, ɛ la ca̱pdɛ min caa ŋa̱c ɛlɔ̱ŋ, min ku laa 65% kä tin tä rɛydɛ laa bëë kä jiɛn. Kɛ kɔrɛ, kɛ Pay Wäl, ɛn Unilever cuɛɛ Seventh Generation kɔk, mi̱ la duŋ wal tin laa lakkɛ jiɛn kɛnɛ kuak tin kɔ̱kiɛn tin laa lakkɛ ŋɔak, kɛ ɣöö bɛ ku lɛ wɔ̱ rɛy ko̱kä wal tin laa lak naath kä US.
Cieŋni̱ min riali̱ ŋɔaani̱ tin gɔwni̱ kɛn kä di̱thɛrjɛni̱ tin caa ka̱m muc ɛ mi̱ la bɛc ni̱ ciaaŋ, “min tuɔɔk ɛn walɛ ɛ mi̱ la tuɔɔk ni̱ ciaŋ,” cuu Arif ɛ lar. “Kä nɛy tin kɔakɛ ŋɔak thieckɛ i̱, ‘Banɛ kuak tin la̱tkɛ kɛ tët tin /ci̱ naath dee ya̱r kɛnɛ gua̱a̱th in cieŋ naath thi̱n la̱t i̱di, duŋdɛ ɣöö ŋotkɛ lätkɛ a gɔaa?”