Kä wargak ɛ tha̱a̱ŋ kä ri̱thääc ci̱o̱tdä “Riali̱kä legumes kɛ ga̱ŋ pa̱thöji̱ni̱ kɛnɛ pethni̱”, guic arti̱kɔ̱li̱ da̱ŋ 5 diaal
Kä min no̱o̱ŋ juey pa̱ŋgaini̱ jiɛn nekröthi̱th I̱thklerötinia i̱thklerötiörum (Lib.) de Bari̱ lätdɛ kɛɛ ca̱p mi̱ tekɛ tuɔ̱ŋ ti̱ ŋuan kɛ ya̱ri̱ jiɛn ti̱ gööl tin tekɛ thi̱n. Ŋi̱i̱c ɛmɛ cuɛ lat i̱ ba la̱t kɛ dai̱min L-örni̱thi̱n, ɛ nɔ̱n-prötien aminö athi̱d min jak thänthei̱thi̱th kä aminö athi̱dni̱ kɔ̱kiɛn tin gɔw, cie mi̱ ɛ ca̱p tietdä mi̱ dɔ̱ŋ kɛ rëp möli̱ki̱öl, pi̱thi̱ölöji̱kal kɛnɛ baökemikal ri̱thpɔnthni̱ duŋ Patheöla̱th bulgarith L. ɛ wä kä möl mi̱ bo̱r min nööŋkɛ ɛ Ptheudöötiörum. Rɛy bi̱trö ɣɛkpi̱ri̱mɛni̱ cuɛ nyoth i̱ L-örni̱thi̱n cuɛ gaŋ ni̱ pieth mai̱thelial duŋ S. pai̱renöidötha rɛy dɔ̱th-diɛn kɛ ta̱a̱dɛ. Min di̱tni̱jɛn, jɛn cuɛ bɛc ɛlɔ̱ŋ kɛ jak muɔl mi̱ bo̱r kä kuiy piny gua̱thni̱ tin te rɛy gi̱ri̱naɣɔth. Ɛ wä nhiam, L-ɔrni̱thin cuɛ pieth jiɛn tin ca riali̱kä jakä pith, cuɛ nyoth i̱ jɛn thëm kɔni̱thɛntraciɔn duŋ L-örni̱thi̱n cuɛ tekɛ pai̱tötökthik kä jiɛn tin ca riali̱kä. Ɛ matkɛ nɛmɛ thi̱n, L-ɔrni̱thi̱n cuɛ latdɛ jakä di̱t kä nɔ̱n-endhi̱matik anti̱öɣɛdhi̱danni̱ (total thɔ̱lubɔl pënöli̱kni̱ kɛnɛ plabönɔidni̱) kɛnɛ endhɛmatik anti̱öɣɛdhi̱danni̱ (katalathe (CAT), peröɣɛdathe (POX), kɛnɛ pöli̱penɔl ɣɔkthai̱dɛth (PPO)), kɛnɛ ɣöö cuɛ latdɛ jakä di̱t kä anti̱öɣɛdhi̱dan-related ji̱i̱ni̱ diɔ̱k, PGRvD, kɛnɛ PvSOT, kɛnɛ PvSOT). Ɛ wä nhiam, rɛy thi̱li̱kö anali̱thi̱th cuɛ nyoth i̱ tekɛ putatip ɣɔktha̱löacetat athetilɣai̱drölathe (SsOAH) prötien rɛy S. i̱thklerötiörum jenɔm, min cu ca̱a̱t ɛlɔ̱ŋ kɛ ɣɔkdhalöacetat athetilɣaidrölathe (SsAhenjilliöp) prötieni̱ duŋ Athpergi̱lli̱OAH pi̱la̱th. (PlOAH) rɛy ri̱e̱e̱tni̱ pa̱ŋcinal anali̱thi̱th, kɔntherbɛd dɔmiɛni̱, kɛnɛ töpölöji̱. Ɛn min gɔaa ɛlɔ̱ŋ, ɛn matdɛ kɛɛ L-ɔrnithin kä patatö dɛkthtröth broth (PDB) mëdiöm cuɛ latdɛ jakä kuiy ɛ lɔ̱ŋ ɛn SsOAH ji̱i̱n rɛy S. i̱thklerötiörum mai̱thi̱lia. Päärkɛ, ɣɛkdhöjeni̱öth appli̱këciɔn duŋ L-örni̱thi̱n cuɛ nyoth ɛ lɔ̱ŋ ɛn ɣöö cuɛ latdɛ duŋ SsOAH ji̱i̱n jakä kuiy rɛy pa̱ŋgai mai̱thelia mëë ca ruuli̱ kä jiɛn tin ca riali̱kä. Kɛ jɔakdɛ, L-ɔrnithin appli̱këciɔn cuɛ ɣɔkthalik athi̱d thɛkrɛciɔn jakä kuiy rɛy PDB mëdiöm kɛnɛ ji̱th tin ca juey ɛmɔ jiek. Rɛy thukädɛ, L-ɔrnithin tëkɛ luäŋ mi̱ di̱i̱t rɛy rɔmä rɛdɔk ta̱a̱dɛ thi̱n ɛ päär bä kɛ rëp ga̱ŋdɛ kɛ jiɛn tin ca juey ɛmɔ jiek. Kä min ci̱ ben raar rɛy ŋi̱i̱cä nɛmɛ dɔ̱ŋ bɛ luäk rɛy kämdɛ raar kɛ ca̱a̱p ti̱ pay ben, ti̱ gɔw kɛ kui̱ piɛny kɛ ga̱ŋ muɔ̱l mi̱ bo̱r kɛnɛ jakdɛ kä kuiy kä bɛl kɛnɛ kuay kɔ̱kiɛn.
Möld mi̱ bo̱r, min nööŋkɛ ɛ nekrötröpik pa̱ŋgaini̱ I̱thklerötinia i̱thklerötiörum (Lib.) de Bari̱, ɛ juey mi̱ bɛc bɛc, mi̱ jak mi̱th kä kuiy min no̱o̱ŋ riɛk mi̱ di̱i̱t kä glöbal bean (Patheöla̱th bulgari̱th L.) pröda̱kciɔn (Bolton et al., 2006). I̱thklɛrötinia i̱thklerötiörum ɛ kɛl mi̱ bɛc ɛlɔ̱ŋ kä pa̱ŋgai jiɛn pa̱thöji̱ni̱ tin nööŋkɛ muɔ̱ɔ̱n kɛ ga̱ŋdɛ, kɛ ɣɔ̱th mi̱ di̱i̱t mi̱ läny i̱thpethi̱thni̱ jiɛn 600 kɛnɛ ɣöö bɛ tekɛ lua̱ŋ mi̱ pɛ̈th kɛ macɛrɛt ɣɔ̱th ti̱cuthni̱ rɛy na̱n-i̱thpethi̱pik ta̱a̱dɛ (Liang kɛnɛ Rolli̱ni̱th, 2018). Rɛy gua̱thni̱ ti̱ /ci̱ gɔw, jɛn bɛ cu wä rɛy gua̱th mi̱ bɛc bɛc rɛy thärkälä teekädɛ, bɛ cu duɔth ɛ la mi̱ /thiɛl lät kɛ gua̱a̱ mi̱ bäär cie mi̱ ɛ mi̱ bo̱r, mi̱ bum, mi̱ ce̱tkɛ kuay-kuay mi̱ cɔali̱ 'i̱thkɛlɛrötia' rɛy muɔ̱ɔ̱n kiɛ cie mi̱ ɛ mi̱ bo̱r, mi̱ ci̱ piith ɛ la mi̱ ci̱ rɔal rɛy mai̱thi̱liöm kiɛ i̱thtem pi̱th duŋ jiɛn tin ca ya̱r et20S. S. i̱thklerötiörum jɛn tëkɛ lua̱ŋ kɛ no̱o̱ŋ i̱thklerötia, min jakɛ kä bi̱ tëk rɛy pi̱e̱li̱ tin ca juey ɛmɔ jiek kɛ gua̱a̱ mi̱ bäär kɛnɛ ɣöö bɛ cu te thi̱n rɛy jua̱thni̱ (Schwarth et al., 2005). I̱thklerötia kɛ ti̱ riäŋ rɛy nutriɛnni̱, bi̱ kɛn te rɛy muɔ̱ɔ̱n kɛ gua̱a̱ mi̱ bäär, kɛnɛ ɣöö bi̱ kɛn lät cie inökula̱m in nhiam kɛ kui̱ jua̱thni̱ tin bi̱ ben kɔɔr (Schwartz et al., 2005). Rɛy gua̱thni̱ ti̱ gɔw, i̱thklerötia bɛ piith kɛnɛ ɣöö bɛ i̱thpɔri̱ tin te rɛy jiɔm nööŋ min bi̱ gua̱th diaal tin te nhial-piny kä jiɛn ya̱r, cu määni̱ duŋni̱ ɣöö /cɛ tekä dɛyjiɛn, kuɔ̱mni̱, kiɛ puɔ̱dni̱ (I̱thwarth et al., 2005).
I̱thklerötinia i̱thklerötiörum lätdɛ kɛɛ ca̱p mi̱ tekɛ tuɔ̱ŋ ti̱ ŋuan kɛ ya̱ri̱ jiɛn tin te rɛydɛ, matdɛ ni̱ ti̱ ŋuan ti̱ ca mat kɛɛl ɛ tokɛ kä pi̱e̱th i̱thklerötial ɛ wä kä ben thi̱mptɔmni̱ nhial. Kɛ tukdɛ, S. i̱thklerötiörum la no̱o̱ŋɛ i̱thpɔri̱ ti̱ ca ŋok (cɔalɛ athkɔthpɔri̱) mi̱ bä kä muthrum-cie i̱thtra̱kciɛri̱ ti̱ cɔali̱ apöthecia, min la wä rɛy jiɔm kɛnɛ ɣöö bɛ cu ben ɛ la nɔ̱n-mötil i̱thklerötia kä jiɛn tin ci̱ juey ɛmɔ jiäk (Bolton et al., 2006). Kä pa̱ŋgaini̱ kɛ kɔrɛ bɛ ɣɔkthalik athi̱d ka̱m raar, ɛ bai̱rulɛn paktɔr, kɛ ga̱ŋ thëll wuɔɔl jiɛn pH, bɛ endhɛmatik degradɛciɔn jakä wä nhiam kɛnɛ ma̱k ti̱cuthni̱ (Ɣegeduth kɛnɛ Rimmer, 2005), kɛnɛ ɣöö bɛ ɣɔkdhi̱dɛtib burth jiɛn min te thi̱n gaŋ. Ɛn la̱t athi̱di̱pi̱këciɔn ɛmɛ la thëll wuɔɔl jiɛn ɛ jakä kuiy, bɛ gua̱a̱th mi̱ gɔaa nööŋ kɛ kui̱ läätdä pa̱ŋgai thëll wuɔɔl min la ya̱rkɛ endhɛmni̱ (CWDEni̱), min jak pa̱thöji̱n kä bɛ min gaŋ jɛ kä bɛ cu wä rɛy ti̱cuni̱ tin te rɛydɛ (Marcianö et al., 1983). Mi̱ cɛ cop rɛydɛ, S. i̱thklɛrötiörum la CWDEni̱ ti̱ ŋuan ɛ ka̱m raar, ce̱tkɛ mi̱ cie pöli̱galakturönathe kɛnɛ thëllulathe, min bi̱ däkdɛ piny rɛy ti̱cuni̱ tin ca juey ɛmɔ nööŋ kɛnɛ ɣöö bɛ cu nööŋni̱ ti̱cuni̱ ti̱ ci̱ li̱w. Kä rëp leciɔni̱ kɛnɛ ɣai̱pal matni̱ bɛ cu nööŋni̱ ciɛŋ ti̱ jɔc kä möl mi̱ bo̱r (Ɣegeduth kɛnɛ Rimmer, 2005). Niɛ gua̱a̱ mɔ, jiɛn tin te rɛy ɣɔ̱th ŋic kɛn pa̱thöji̱n-aththöciated möli̱ki̱öl pattɛni̱ (PAMPni̱) kɛ rɛy pattɛn ŋi̱e̱c ri̱cɛptɔri̱ (PRRni̱), kɛ no̱o̱ŋdiɛn kɛ thi̱knaliŋ i̱bɛni̱ ti̱ ŋuan min bi̱ kulɛ rɔ luäŋ kɛ ga̱ŋ.
Cieŋni̱ min cuɛ tekɛ run ti̱ wäl ti̱ ca ɣɔ̱n kɛ ga̱ŋ jua̱thni̱, cuɛ dak kä jermpla̱thmi̱ mi̱ ro̱ŋ mi̱ gaŋkɛ cuɛ ŋot rɛy bɛl, cie rɛy kuayni̱ kɔmmerciali̱ kɔ̱kiɛn, kɛ kui̱ ga̱ŋdɛ, käändɛ, kɛnɛ ada̱ptɛbi̱li̱ti̱ duŋ pa̱thöji̱n. Tiet jua̱thni̱ kɛ kui̱c ɛmɔ ɛ mi̱ bɛc ɛlɔ̱ŋ kɛnɛ ɣöö go̱o̱rɛ ca̱p mi̱ ca mat kɛɛl, mi̱ tekɛ gua̱th ti̱ ŋuan mi̱ cu määni̱ mat lätni̱ ka̱lciɛri̱, baölöji̱kal kɔnti̱röl, kɛnɛ kemi̱kal pa̱ŋgai̱thaidni̱ (O'Thulli̱ban et al., 2021). Kɛmi̱kal mi̱ gaŋkɛ ni̱ muɔ̱l mi̱ bo̱r ɛ jɛn min lät ɛ gɔaa ɛlɔ̱ŋ kɛ ɣöö pa̱ŋgai̱thaidni̱, mi̱ ca la̱th lät kɛ gua̱a̱thdɛ kɛnɛ gua̱a̱th in lot rɔ, bɛ cu gaŋ ni̱ däk jua̱thni̱ piny, bɛ bɛc jua̱thni̱ jakä kuiy, kɛnɛ ɣöö bɛ min ci̱ bath kulɛ jakä kuiy. Cieŋni̱ min, la̱tdɛ ɛlɔ̱ŋ kɛnɛ ŋa̱thdɛ ɛlɔ̱ŋ kä pa̱ŋgai̱thaidni̱ bɛ cu nööŋni̱ ɣöö bi̱ i̱thtrainni̱ ti̱ /ci̱ rɔ̱ lot kä S. i̱thklerötiörum ben raar kɛnɛ ɣöö bɛ cu ya̱r ni̱ nɔ̱n-targɛt ɣɔrgani̱dhi̱ömni̱, puɔlä pua̱a̱ny muɔ̱ɔ̱n, kɛnɛ gɔɔy pi̱i̱ni̱ (Le Kɔinte et al., 2016; Ceresini et al., 2024). Kɛ kui̱c ɛmɔ, gör dupni̱ ti̱ kɔ̱kiɛn ti̱ /ci̱ ji̱ääk kɛ gua̱a̱th in cieŋ naath thi̱n cuɛ ben ɛ la mi̱ di̱tni̱ jɛn.
Pöliamini̱ (PAni̱), ce̱tkɛ mi̱ cie putrethcin, i̱thpermidin, i̱thpermiin, kɛnɛ kadaberin, de kɛn lät cie mi̱ dɔ̱ŋ mi̱ de rɔ lot kɛ ga̱ŋ jiɛn tin nööŋkɛ ɛ muɔ̱ɔ̱n, kɛ kui̱c ɛmɔ bɛ cu jakä kuiy kɛɛliw kiɛ tha̱a̱ŋdɛ bɛ la̱t kemi̱kal pa̱ŋgai̱thaidni̱ tin bɛ̈c bɛ̈c jakä kuiy (Nehela et al., 2024; Yi20 et al.,2). Rɛy jiɛn tin di̱t, PAni̱ kɛn tekɛ rɛy lätni̱ pi̱thi̱ölöji̱kal ti̱ ŋuan ɛ cu määni̱, duŋni̱ ɣöö /cɛ tekä, dääk thëlli̱, dääkdiɛn, kɛnɛ min bi̱ ben raar kä abaötik kɛnɛ baötik i̱thti̱rethni̱ (Killiny kɛnɛ Nehela, 2020). Kɛn bi̱ kɛ lät cie anti̱öɣɛdhi̱danni̱, luäk kɛ wuɔ̱c riaktip ɣɔkdhi̱ji̱n i̱thpethi̱thni̱ (ROS), rɔm redɔk ɣömiöthtathith thi̱n (Nehela kɛnɛ Killi̱ni̱, 2023), no̱o̱ŋɛ ji̱i̱ni̱ tin thi̱ääk kɛ ga̱ŋdiɛn (Römerö et al., 2018), riali̱ dupni̱ metɛbölik ti̱ gööl i̱kä (Nehela kɛnɛ Killi̱ni̱, 20). Killi̱ni̱, 2019), cuɛ thi̱thtɛmik akui̱red redhi̱tan (SAR) yiath piny, kɛnɛ riali̱dɛ i̱kä kɛ röm jiɛn-pa̱thöji̱n (Nehela kɛnɛ Killi̱ni̱, 2020; Athi̱ja et al., 2022; Czerböniec, 2022). Jɛn gɔaɛ ɛn ɣöö ba ŋa̱c i̱ mekani̱dhi̱ömni̱ tin ca lɛy kɛnɛ lät PAni̱ rɛy ga̱ŋ jiɛn cukɛ tekɛ dääk mi̱ wä kä i̱thpethi̱thni̱ jiɛn, pa̱thöji̱ni̱, kɛnɛ ta̱a̱ gua̱th in tekɛ thi̱n. Kä PA min di̱tni̱ jɛn rɛy jiɛn ɛ baöthänthei̱dhaid mi̱ bä kä pöli̱amin L-örni̱thin in gɔa (Killi̱ni̱ kɛnɛ Nehela, 2020).
L-ɔrnithiin lätdɛ lät ti̱ ŋuan rɛy pieth jiɛn kɛnɛ ben nhial. Cie cäätdɛ, ŋi̱i̱cni̱ tëë nhiam cua nyoth i̱ rɛy ruth (Öri̱dha thati̱ba), örni̱thin dɔ̱ŋ bɛ thi̱ëëk kɛ nai̱tröji̱n ri̱thai̱kaliŋ (Liu et al., 2018), ruth mi̱ ci̱ ben raar, gɔɔydɛ kɛnɛ ŋuänydɛ (Lu et al., 2020), kɛnɛ min bi̱ ben raar rɛy pi̱i̱ni̱ (Yang et al., 2000). Ɛ wä nhiam, ɣɛkdhöjeni̱öth appli̱këciɔn duŋ L-örni̱thi̱n cuɛ tekɛ luɔt mi̱ di̱i̱t kɛ rëp kööthä rɛy thukär beet (Beta bulgari̱th) (Ɣuthein et al., 2019) kɛnɛ jak kadɛ kä kuiy rɛy bathdɔɔri (Allium Cepa) (Thabuthöǧlu kɛnɛ Cabuthödaǧnadiöm1 kɛnɛ Cabuthöcida̱diöm2lu, 2019). Röca kɛnɛ al., 2012). Kä la̱t in bumni̱ jɛn kä L-örni̱thi̱n rɛy abaötik i̱thti̱reth di̱pɛnthi̱ dɔ̱ŋ bɛ ben kɛ kui̱ matdädɛ rɛy prölain akumulɛciɔn rɛy jiɛn tin ca tiam. Cie cäätdɛ, ji̱i̱ni̱ tin thi̱ääk kɛ prölain mëtaböli̱dhi̱öm, ce̱tkɛ mi̱ cie örni̱thin delta aminötranthperɛth (delta-OAT) kɛnɛ prölain deɣai̱dröjenathe (ProDH1 kɛnɛ ProDH2) ji̱i̱ni̱, cua kɛ kɔn lat ni̱ wän i̱ tekɛ rɛy ga̱ŋ Ni̱kötiana benthamiana kɛnɛ Arabi̱döpthith thalianga mi̱ lo̱k nɔ̱n-ɣɔ̱th i̱thtra̱döyrönatheni̱ ( Mai̱thɔɔr, 2012). Kɛ kui̱c in dɔ̱ŋ, pa̱ŋgai örni̱thi̱n dekarbökthai̱lathe (ODC) jɛn go̱o̱rɛ ɣöö bi̱ pa̱thöji̱n piith (Thiŋ et al., 2020). Targɛtiŋ ODC duŋ Puthari̱öm ɣɔkthi̱thpörum f. sp. lai̱köperthici kɛ rɛy ɣɔ̱th-indɔktid ji̱i̱n thailɛnthiŋ (HIGS) cuɛ repni̱ ɣöö bi̱ jiɛn tomatö rɔ̱ luäŋ kɛ ga̱ŋ ɛ wä kä Puthari̱öm wilt (Thiŋ et al., 2020). Cieŋni̱ min, ɛn lua̱ŋ in de rɔ lot kä ɣɛkdhöjeni̱öth örni̱thi̱n appli̱këciɔn mi̱ lo̱k i̱thti̱rethni̱ baötik ce̱tkɛ mi̱ cie pai̱töpathöji̱ni̱ /ka̱nɛ ni̱ ŋi̱e̱e̱c ɛ gɔaa. Min di̱tni̱ jɛn ɛlɔ̱ŋ, ɛn min no̱o̱ŋ ɣɔ̱rnithiin kä jua̱th tin gaŋkɛ kɛnɛ min thi̱ääk kɛ baökemikal kɛnɛ pi̱thi̱ölöji̱kal min ci̱ tuɔɔk cuɛ ŋot ɛ mi̱ /ka̱nɛ ni̱ ŋa̱c.
Ŋäc kä min bɛc bɛc kä S. i̱thklerötiörum inpɛkciɔn duŋ legumes ɛ mi̱ gɔa kɛ ben nhial kɛ ca̱p mi̱ bi̱ lät ɛ gɔaa kɛ ga̱ŋdɛ. Rɛy ŋi̱i̱cä nɛmɛ, cua go̱r i̱ ba ŋa̱c ɛn min de rɔ lot kä diamine L-örnithine cie mi̱ ɛ jɛn min di̱tni̱ jɛn rɛy kä ɣöö bɛ mekani̱dhi̱ömni̱ ga̱ŋdiɛn jakä bum kɛnɛ ga̱ŋ jiɛn legume kä I̱thklerötinia i̱thklerötiörum inpɛkciɔn. Cu nɛy ɛ ɣai̱pöthethaidhe min, rɛydɛ matdɛ ni̱ ɣöö bɛ rɔ rep kɛ ga̱ŋ jiɛn tin ca ya̱r, L-ɔrni̱thin bä tëkɛ luäŋ mi̱ di̱i̱t rɛy rɔmä rɛdɔk ta̱a̱dɛ thi̱n. Cu nɛy ɛ lar ɛn ɣöö min de ben raar kä L-ɔrnithin kɛn thi̱ääk kɛ regulɛciɔn duŋ endhɛmatik kɛnɛ nɔ̱n-endhɛmatik anti̱öɣɛdhi̱dan di̱pɛnthi̱ mekani̱dhi̱ömni̱ kɛnɛ römdiɛn kɛ pa̱ŋgai pathöjeni̱thi̱ti̱/bai̱rulɛn paktɔri̱ kɛnɛ prötieni̱ tin thi̱ääk. La̱tdɛ min rɛwdɛ kä L-ɔrnithin cuɛ jɛ jakä ɣöö bɛ tekɛ luɔt kɛ kui̱ ca̱p mi̱ bi̱ jääny kɛ jak kä kuiy min bɛ nööŋ kä möl mi̱ bo̱r kɛnɛ rëp kä ɣöö bɛ kuay tin ŋa̱ckɛ kä legume jakä bum kä pa̱ŋgai pa̱thöji̱n ɛmɛ. Kä min ci̱ ben raar rɛy ŋi̱i̱cä min thi̱a̱k dɔ̱ŋ bɛ luäk rɛy kä ɣöö ba ca̱p mi̱ pay ben nööŋ, enba̱rɔnmɛntal friendly methɔdni̱ kɛ ga̱ŋ möldä mi̱ bo̱r kɛnɛ jakdɛ kä kuiy kä min bɛ nööŋ kä legume pröda̱kciɔn.
Rɛy ŋi̱i̱cä nɛmɛ, ɛ mi̱ cu rɔ lot kɛ kɔmmerciali̱ mi̱ göl kä kɔmmuɔn bean, Gidha 3 (Patheöla̱th bulgari̱th L. cv. Gidha 3), cua la̱t cie ɣɛkpi̱ri̱mɛntal material. Kuay tin gɔw cua kɛ ŋun kɛ gɔɔy ɛ Legume Rithääc Di̱pa̱rtmɛn, Pi̱e̱l Krɔpni̱ Rithääc Ini̱thti̱tut (FCRI), Agri̱kalciɛral Rithääc Thäntɛr (ARC), I̱jëp. Kuay dhie̱e̱c cua kɛ pith rɛy thaakni̱ pla̱thtik (rɛydɛ diameter 35 cm, luëŋdɛ 50 cm) cua thiäŋ kɛ S. i̱thklerötiörum-inpɛktid mun piny gua̱th mi̱ tekɛ lëth mi̱ thi̱ääk 75 ± 1%, 8 h buay/16 h muɔ̱th). Kɛ kɔr ni̱ni̱ da̱ŋ 7-10 kɛ kɔr kä mëë ca pith (DPS), kɛn kuay cua kɛ jakä kuiy kɛ ɣöö bi̱kɛ kuay da̱ŋ rɛw kärɔ̱ ba̱ny piny ti̱ ci̱ piith ɛ päär kɛnɛ ji̱th da̱ŋ diɔ̱k ti̱ ci̱ rɔ̱ re̱p kɛɛliw rɛy thaak kɛl. Jiɛn diaal tin ca pith rɛy thaakni̱ cua kɛ pith kä kɛɛl rɛy juɔkni̱ da̱ŋ rɛw kɛnɛ ɣöö cua kɛ pith kɛ pay kɛ pek in ca lar kɛ kui̱ kä tin ca ŋun.
Mi̱ görkɛ riali̱dɛ i̱kä kɛ 500 mg/L kɔncentrɛciɔn duŋ L-örnithinediamin (min ŋa̱ckɛ bä cie (+)-(S)-2,5-diaminöpentanöik athi̱d; Thigma-Aldri̱c, Darmi̱thtadt, Ji̱ɛrmani̱), 50 mg cua kɔn liɔm kɛ nhiam rɛy 100 mL duŋ i̱thteri̱l pi̱i̱ni̱ ti̱ ca liɔm. Kä i̱thtɔk tha̱luciɔn cua kɛ kɔrɛ jakä kuiy kɛnɛ ɣöö cua la̱t rɛy ɣɛkpi̱ri̱mɛni̱ tëë guur kɛn rɔ̱. Kɛ gua̱a̱th mi̱ ciɛk, cua thɛri̱thni̱ bäkɛl nyin L-örni̱thi̱n kɔni̱thɛntraciɔn (12.5, 25, 50, 75, 100, kɛnɛ 125 mg/L) thɛm rɛy bi̱trö. Ɛ matkɛ nɛmɛ thi̱n, i̱thteri̱l pi̱w ti̱ ca liɔm cua kɛ la̱t cie mi̱ ɛ negɛtib kɔnti̱röl (Mock) kɛnɛ kɔmmercial pa̱ŋgai̱thaid "Ridhölɛk-T" 50% wɛtɛbɔl puɔ̱dɛr (töklöpöth-methi̱l 20% + thi̱ram 30%; KZ-Kapr El Dhayat Pethti̱thaidni̱ kɛnɛ Kemi̱kali̱ I̱jëp cua la̱t, Kap, cie mi̱ ɛ puɔ̱thi̱tib kɔnti̱röl. Kɔmmercial pa̱ŋjithaid "Ridhölɛk-T" cua thɛm rɛy bi̱trö kä kɔni̱thɛntracini̱ dhie̱e̱c (2, 4, 6, 8 kɛnɛ 10 mg/L).
Tha̱mpuɔli̱ nyin bean i̱thtemni̱ kɛnɛ podni̱ tin ŋa̱ckɛ kä nyooth ni̱ nyuuthni̱ tin la tuɔɔk kä muɔ̱l mi̱ bo̱r (inpɛthtɛciɔn rɛt: 10-30%) cua kɛ ruuli̱ kä kɔmmerciali̱ puɔ̱r ka̱a̱kni̱. Cieŋni̱ min ri̱w jiɛn tin ca ya̱r cua kɛ ŋa̱c ɛ i̱thpethi̱thni̱/ba̱riati̱ (thɔ̱thpɛpti̱b kɔmmercial ba̱riati̱ Gidha 3), kɔ̱kiɛn, ɛlɔ̱ŋ tin ca jiek kä lökal thuɔ̱ɔ̱kni̱, cu kɛnɛ i̱thpethi̱thni̱ ti̱ kueckɛ. Kä ŋɔak tëë ca ruuli̱ kä cua kɛ moc kɛ juey kɛ nhiam cua kɛ moc kɛ 0.5% thɔ̱diöm ɣai̱pöki̱lörai̱te thuluciɔn kɛ minitni̱ 3, kɛ kɔrɛ cua kɛ lak ni̱ kä ti̱ ŋuan kɛ pi̱w ti̱ ca liɔm ɛ la ti̱ /thiɛl juey kɛnɛ ɣöö cua kɛ lak kɛ pi̱w ti̱ /thiɛl juey kɛ wuɔ̱c pi̱i̱ni̱ tin ci̱ duɔth. Kä ɣɔrgani̱ tin ca juey ɛmɔ jiek cua kɛ ŋok ɛ la ti̱ tɔatni̱ kä ti̱cuthni̱ tin te däär (kam ti̱cuthni̱ tin puɔl pua̱nykiɛn kɛnɛ tin ca juey ɛmɔ jiek), cua kɛ ka̱lciɛr kä patatö dɛkthtröth agar (PDA) mëdiöm kɛnɛ ɣöö cua kɛ inkubɛted kä 25 ± 2 °C kɛ 12 h buay/12 h dark thärkäl kɛ ni̱n 5 kɛ jak i̱thklerötia kä tuɔɔk. Kä mai̱thi̱lial tip methɔd cua la̱t bä kɛ riali̱ pa̱ŋgai ai̱thölɛtni̱ i̱kä kä ka̱lciɛri̱ ti̱ ca li̱ɔɔm kiɛ ti̱ ca lueŋ. Kä pa̱ŋgai ai̱thölɛt mi̱ ca riali̱kä cua ŋa̱c kɛ nhiam kɛ ta̱a̱ ka̱lciɛral mörpölöji̱kaldɛ kä kɛ kɔrɛ cua kɔnpääm i̱ ɛ S. i̱thklerötiörum min tekä ciɛŋ mai̱kröthkɔɔpik. Kɛ jɔakdɛ, kɛn ai̱thölɛtni̱ diaal tin ca riali̱kä cua kɛ thɛm kɛ kui̱ pa̱thöjeni̱thi̱ti̱ kä min ŋa̱ckɛ kä bean ka̱lti̱bar Gidha 3 kɛ römdiɛn kɛ Kɔc'ä pöththulɛtni̱.
Ɛ matkɛ nɛmɛ thi̱n, ɛn S. i̱thklerötiörum ai̱thölɛt ëë ci̱ naath ma̱k ɛlɔ̱ŋ (ai̱thölɛt #3) cua nyɔk kɛ ŋäc kɛ min tekä intɛrnal tra̱ni̱thkrib i̱thpëthɛr (ITS) thi̱kuɛnthiŋ cie min ca lat ɛ White et al., 1990; Baturö-Ciethniewthka et al., 2017. Kɛ gua̱a̱th mi̱ tɔt, cua ai̱thölɛtni̱ ka̱lciɛr rɛy patatö dɛkthtröth broth (PDB) kɛnɛ ɣöö cua kɛ inkubɛted kä 25 ± 2 °C kɛ ni̱n 5-7. Pa̱ŋgai mai̱thi̱liöm cua kɛ kɔrɛ ruuli̱, cua kɛ lak rɛy thi̱i̱thklöth, cua kɛ lak ni̱ kä rɛɛw kɛ pi̱w ti̱ /thiɛl luɔt, kɛnɛ ɣöö cua kɛ jakä kööt kɛ wargak mi̱ /thiɛl luɔt. Jenɔmik DNA cua woc kɛ la̱tdɛ kɛɛ Kuik-DNATM Pa̱ŋgal/Baktërial Miniprep Kit (Kuramae-Idhi̱öka, 1997; Atallah et al., 2022, 2024). Kä ITS rDNA ri̱jin cua kɛ kɔrɛ jakä di̱t kɛ la̱tdɛ kɛɛ i̱thpethi̱pik pri̱mer rɛw ITS1/ITS4 (TCCGTAGGTGAACCTGCGG; pekdɛ min ca lip: 540 bp) (Baturö-Ciethniewthka et al., 2017). Kä PCR pröda̱kni̱ tëë ca riali̱kä cua kɛ thöp kɛ kui̱ thi̱kuɛnthiŋ (Bejiŋ Aoke Diŋtheŋ Baötekinölöji̱ Co., Ltd.). Kä ITS rDNA thi̱kuɛnthi̱ cua kɛ thi̱kuɛnthi̱ kɛ dup da̱ŋ rɛw kɛ la̱tdɛ kɛɛ Thanger thi̱kuɛnthi̱ methɔd. Kä thi̱e̱cni̱ tëë ca mat kɛɛl cua kɛ pa̱a̱r kɛ data ni̱ tin pay ben rɛy GenBank kɛnɛ Naciɔnal Thäntɛr kɛ kui̱ Baötekinölöji̱ Inpɔrmɛciɔn (NCBI, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/jeen/) kɛ la̱tdɛ kɛɛ BLASTn thɔpwɛɛr. Kä thi̱e̱c thi̱kuɛnthi̱ cua pa̱a̱r kɛ 20 kɔ̱kiɛn S. i̱thklerötiörum i̱thtrainni̱/ai̱thölɛtni̱ cua kɛ jiek kä data ni̱ ti̱ thi̱a̱k rɛy NCBI JenBank (Thupplementɛri̱ Tɛbɛl S1) kɛ la̱tdɛ kɛɛ Kila̱thtalW rɛy Mölekular Eboluciɔneri̱ Jenetikni̱ Anali̱thi̱th Pakɛj (MEGA-11; berciɔn 11) (Kumar et al., 20). Eböluciɔneri̱ anali̱thi̱th cua la̱t kɛ la̱tdɛ kɛɛ makdhi̱ma̱m li̱ki̱houd methɔd kɛnɛ kɛɛliw thaak-reberthi̱bɔl ni̱kli̱ötaid tha̱bthi̱thi̱ciɔn mödɛl (Nei kɛnɛ Kumar, 2000). Kä jiath min tekɛ lög-likelihood mi̱ di̱i̱t ɛlɔ̱ŋ cua nyoth. Kä jiath in nhiam kɛ kui̱ go̱rä ɣeuri̱thtik ɛ mi̱ ca kuany ɛ kuanykɛ jiath min tekɛ lög-likelihood mi̱ di̱i̱t kam jiɛn tin thi̱ääk-kɛ mat (NJ) (Kumar et al., 2024) kɛnɛ jiath in di̱tni̱ jɛn kä parthimöni̱ (MP). Kä jiath NJ cua la̱t kɛ la̱tdɛ kɛɛ pairwi̱th di̱thtan matrik cua kalculët kɛ la̱tdɛ kɛɛ jeneral thaak-ri̱berthibɔl mödɛl (Nei kɛnɛ Kumar, 2000).
Kä anti̱baktërial ɛkti̱bi̱ti̱ duŋ L-örni̱thi̱n kɛnɛ bakteri̱thaid "Ridhölɛk-T" cua jiek rɛy bi̱trö ɛ agar di̱ppuciɔn methɔd. Methɔɔd: Naŋɛ pek in ro̱ŋ kä i̱thtɔk tha̱luciɔn duŋ L-ɔrni̱thi̱n (500 mg/L) kɛnɛ ɣöö matdɛ kɛɛl ɛ gɔaa kɛ 10 ml duŋ PDA nutriɛn mëdiöm kɛ riali̱ tha̱luciɔn i̱kä kɛ kɔncentrɛciɔn min jɔak kä 12.5, 25, 50, 75, 100 kɛnɛ 125 mg/L, kɛ̈l kɛ̈ɛ̈li̱. Kɔncentrɛciɔni̱ dhie̱e̱c nyin pa̱ŋji̱thaid “Ridhölɛk-T” (2, 4, 6, 8 kɛnɛ 10 mg/L) kɛnɛ i̱thteri̱l di̱thti̱li̱d pi̱i̱ni̱ cua kɛ la̱t cie kɔnti̱röl. Kɛ kɔr kä mëë ci̱ mëdiöm ku thuŋ buɔ̱m, ɛ mai̱thi̱lial plug mi̱ pay riali̱kä duŋ I̱thklerötinia i̱thklerötiörum ka̱lciɛr, 4 mm rɛy dai̱mi̱ti̱r, cua naŋ däär Petri̱ di̱th kɛnɛ ɣöö cua ka̱lciɛr kä 25±2°C amääni̱ mëë ci̱ mai̱thi̱liöm kɔnti̱röl Petri̱ di̱th kɛɛliw kum, kɛ kɔrɛ cua pieth pa̱ŋgaini̱ ri̱kɔrdi̱d. Kälkulet perthäntig ini̱bi̱ciɔn duŋ radial pi̱e̱th duŋ S. i̱thklerötiörum kɛ la̱tdɛ kɛɛ ekuaciɔn 1:
Kä ɣɛkpi̱ri̱mɛn cua nyɔk kɛ lätni̱ ni̱ kä rɛɛw, kɛ baölöji̱kal replikëtni̱ bäkɛl kɛ kui̱ bunä kɔnti̱röl/ɣɛkpi̱ri̱mɛntal kɛl kɛnɛ thaakni̱ dhie̱e̱c (jiɛn rɛw kä thaak kɛl) kɛ kui̱ baölöji̱kal replikëtni̱ kɛl. Baölöji̱kal replikɛt kɛl cua die̱l guäc ni̱ kä rɛɛw (tɛkni̱kal replikëtni̱ rɛw) kɛ lärɛ i̱ bɛ cuɔ̱ŋ ɛ la mi̱ ro̱ŋ, ŋa̱thdɛ kɛnɛ reproda̱kcibili̱ti̱ duŋ ɣɛkpi̱ri̱mɛntal min ci̱ ben raar. Ɛ matkɛ nɛmɛ thi̱n, pröbit regrɛciɔn anali̱thi̱th cua la̱t kɛ kalkulɛciɔn duŋ nuthä-makdhi̱mal ini̱bi̱töri̱ kɔncentrɛciɔn (IC50) kɛnɛ IC99 (Prentice, 1976).
Mi̱ görkɛ ɣöö ba buɔ̱m L-ɔrnithiin ŋa̱c piny gua̱th mi̱ tekɛ gi̱ri̱naɣɔth, cua ɣɛkpi̱ri̱mɛni̱ rɛw ti̱ guɔ̱r kɛrɔ̱ la̱t. Kɛ gua̱a̱th mi̱ tɔt, cua thaakni̱ thiäŋ kɛ liɛt-li̱tdä mi̱ ca thɛm (3:1) kɛnɛ ɣöö cua kɛ la̱th kɛ ka̱lciɛr mi̱ pay riali̱kä duŋ S. i̱thklerötiörum. Kɛ nhiam, ɛn ai̱thölɛt ëë ci̱ naath ma̱k ɛlɔ̱ŋ kä S. i̱thklɛrötiörum (ai̱thölɛt #3) cua ka̱lciɛr ɛ ŋuɔ̱k i̱thki̱lɛrötiöm kɛl rɛy nuth, la̱thdɛ nhiamdɛ piny kä PDA kɛnɛ ɣöö cua inkubɛtiŋ kä 25°C rɛy muɔ̱th mi̱ /ci̱ rɔ gɛr (24 h) kɛ ni̱n 4 kɛ jak mai̱thi̱lial kä piith. 5 mm diameter agar plugni̱ ŋuaan kɛ kɔrɛ cua kɛ naŋ kä gëëk in bo̱o̱th kɛnɛ ɣöö cua kɛ inökulated kɛ 100 g duŋ i̱thteri̱l mi̱ ca li̱ɔɔm kɛ bɛl kɛnɛ ruth bran (1:1, v/v) kɛnɛ ɣöö cua pla̱thki̱ diaal inkubɛted kä 25 ± 2 °C piny 12 h buay/12 h dark ithtimulate thärkäl kɛ kui̱ i̱thkötilɛr thärkäl. Kä tin te rɛy pi̱la̱thki̱ni̱ diaal cua kɛ li̱ɔɔm ɛ gɔaa kɛ lärɛ i̱ ɣömöjenei̱ti̱ ɛ ŋot känɛ mun mat thi̱n. Kɛ kɔrɛ, cua 100 g duŋ kölönaidhiŋ bran mi̱ ca li̱ɔɔm mat rɛy thaak kɛl kɛ jakdɛ kä bi̱ pa̱thöji̱ni̱ te thi̱n ni̱ ciaaŋ. Kä inökulated puɔ̱tni̱ cua kɛ moc pi̱w kɛ jak pa̱ŋgai kä pith kɛnɛ ɣöö cua kɛ la̱th rɛy gi̱ri̱naɣɔth kɔndi̱ciɔni̱ kɛ ni̱n 7.
Kuay dhie̱e̱c kä Giza 3 ti̱ gööl cua kɛ pith rɛy thaak kɛl. Kɛ kui̱ thaakni̱ tin ca la̱t kɛ L-ɔrnithiin kɛnɛ pa̱ŋji̱thaid Ridhölɛk-T, kɛn kuay tin ca thɛm kɛ nhiam cua kɛ la̱th rɛy pi̱i̱ni̱ kɛ thaakni̱ rɛw rɛy akueöth thuluciɔn duŋ kɔmpuɔɔni̱ rɛw kɛ guutdɛ IC99 kɔncentrɛciɔn mi̱ cie 250 mg/L kɛnɛ 50 mg/L, kɛ̈l kɛ̈ɛ̈li̱, kɛ kɔrɛ cua kɛ jakä kööt rɛy jiɔm kɛ thaak kɛl. Kɛ kui̱c in dɔ̱ŋ, kɛn kuay cua kɛ la̱th rɛy pi̱i̱ni̱ ti̱ ca liɔm ɛ la negɛtib kɔnti̱röl. Kɛ kɔr ni̱ni da̱ŋ wäl, ɛ ŋot /ka̱n pi̱w ni thöp, cua kuay tin ca pith jakä kuiy, cuɛ kuay da̱ŋ rɛw ti̱ ca riali̱kä kärɔ̱ duɔth rɛy thaak kɛl. Ɛ nyɔk bä, kɛ lärɛ i̱ bɛ tekɛ juey kɛ S. i̱thklerötiörum, jiɛn bean i̱thtemni̱ rɛy gua̱th mi̱ cäät kɛ pie̱thdɛ (ni̱n 10) cua kɛ ŋuɔ̱k gua̱thni̱ da̱ŋ rɛw ti̱ gööl kɛ la̱tdɛ kɛɛ i̱thteri̱laidhed i̱thkalpel kɛnɛ ɣöö cua thi̱ëëk kɛ 0.5 g duŋ kölönaidhiŋ bran mi̱ ca li̱ɔɔm cua la̱th rɛy buɔ̱lä kɛl kɛɛli̱, cua guɔ̱ɔ̱r ɛ i̱thtimulated pi̱lan mi̱ di̱i̱t kɛ ben jua̱thni̱ nhial. Kɔnti̱röl pi̱lani̱ cua kɛ moc kɛ buɔ̱t mi̱ cäät kɛnɛ ɣöö cuɛ pek mi̱ päär (0.5 g) duŋ i̱thteri̱l, bran mi̱ ca li̱ɔɔm ɛ /ka̱n kɔlönaidhed cua la̱th rɛy buɔ̱t kɛnɛ ɣöö cua rɔm piny lëth mi̱ di̱i̱t kɛ thëm gua̱th in tekɛ juey thi̱n kɛnɛ ɣöö bɛ cu tekɛ mi̱ cuŋ kam buni̱ tin ca wal.
Duɔ̱ɔ̱p in laa lät kɛ naath thi̱n: Cua dɛyjiɛn tin caa pith kɛ pi̱w ti̱ 500 ml ti̱ caa liɔm kɛ L-ornithine (250 mg/l) kiɛ pa̱ŋji̱thaid Rizolex-T (50 mg/l) kɛ pi̱w ti̱ caa pith rɛy muɔ̱ɔ̱n, kɛ kɔrɛ cua kɛ nyɔk kɛ läth lät ni̱ kä diɔ̱k kɛ kam ni̱n da̱ŋ wäl. Kä pla̱thëbö-treated kɔnti̱röli̱ cua kɛ moc kɛ pi̱w ti̱ 500 ml duŋ i̱thteri̱l di̱thti̱li̱d pi̱i̱ni̱. Kɛn lät diaal cua kɛ la̱t piny gua̱th mi̱ tekɛ gi̱ri̱naɣɔth (25 ± 2°C, 75 ± 1% ri̱lɛtib ɣumidi̱ti̱, kɛnɛ pötöperiöd duŋ 8 h buay/16 h muɔ̱th). Kɛn thaakni̱ diaal cua kɛ pith kɛ kɔr juɔkni̱ da̱ŋ rɛw kɛnɛ ɣöö cua kɛ jakä gɔw kɛ pay kɛ ba̱lanci̱ NPK pɛrti̱lai̱dhɛr (20-20-20, kɛ 3.6% tha̱lpär kɛnɛ TE mai̱kröelemɛni̱; Dhain Thi̱i̱dni̱, I̱jëp) kä kɔncentrɛciɔn duŋ 3-4 g/l ɛ pöliar i̱thpi̱rɛy kɛ mëë ca lar kɛ kui̱ läätdädɛ min ca lɛy kɛnɛ min ca la̱th lät'. Ɛni̱ mi̱ ca lat kɛ duɔ̱ɔ̱p mi̱ dɔ̱ŋ, ji̱th tin ci̱ di̱t kɛɛliw (2nd kɛnɛ 3rd ji̱th ɛ jiɛn nhial) cua kɛ ruuli̱ kä baölöji̱kal kɛl mi̱ ca nyɔk kɛ lätni̱ kä 72 h pöth-treatmɛn (hpt), ɣömöjeni̱dhed, cua kɛ mat kɛɛl kɛnɛ ɣöö cua kɛ tɔ̱w kä -80 °C kɛ kui̱ anali̱thi̱thni̱ ti̱ bi̱ wä nhiam cu määni̱, duŋni̱ ɣöö /cɛ tekä, rɛy lɔkal i̱thti̱rɛth duŋ ɣɔkthai̱dhɛdhi̱d, ɣɔkdhi̱dɛti̱dh. kɛnɛ nɔ̱n-endhai̱matik anti̱öɣɛdhi̱danni̱ kɛnɛ ji̱i̱n ɣɛkprɛciɔn.
Möld in bo̱o̱r in bɛc bɛc cua guic kɛ juɔkni̱ ti̱ 21 kɛ kɔr inökulɛciɔn (dpi) kɛ la̱tdɛ kɛɛ i̱thkiɛl duŋ 1-9 (Thupplementɛri̱ Tɛbɛl S2) min tekä Petzoldt kɛnɛ Dickthɔn i̱thkiɛl (1996) cua riali̱kä ɛ Teran et al. (2006). Kɛ ciɛk, kɛn ji̱th kɛnɛ ka̱a̱k jiɛn bean cua kɛ ɣɔ̱n ɛ tuɔɔk ni̱ kä gua̱a̱th in ca inökulɛciɔn la̱th thi̱n kɛ guäcdɛ kɛ rëp leciɔni̱ ɛ wä bäär kä internödni̱ kɛnɛ nödni̱. Kä na̱n in tekä leciɔn ɛ jiɛn kä puɔɔny inökulaciɔn ɛ wä kä puɔɔny in na̱n ɛlɔ̱ŋ ɛ wä bäär kä i̱thtem kiɛ kaar cua kɛ thɛm kɛnɛ ɣöö cua i̱thkɔɔr duŋ 1-9 la̱th kä gua̱a̱th in te leciɔn thi̱n, gua̱th in (1) cuɛ nyoth i̱ thiɛlɛ mi̱ ca nɛn mi̱ ci̱ rɔ rep thi̱ääkä puɔɔny inökulaciɔn kɛnɛ (2-9) cuɛ nyoth i̱ ci̱ leciɔn rɔ re̱p ɛ määth kä noppnödɛth Table/S2). Möld inbo̱o̱r inpɛkciɔn intenthi̱ti̱ cua kɛ kɔrɛ gɛr ɛ la perthäntig kɛ la̱tdɛ kɛɛ pɔrmula 2:
Ɛ matkɛ nɛmɛ thi̱n, ɛn gua̱a̱th in te piny di̱dhi̱thi̱ prögreciɔn kurb (AUDPC) cua kalculët kɛ la̱tdɛ kɛɛ puɔrmula (Shaner kɛnɛ Finney, 1977), min cua jiek rɛy gua̱th mi̱ thi̱a̱k kɛ kui̱ rötdä mi̱ bo̱r duŋ kɔmmuɔn bean (Chauhan et al., 2020) kɛ la̱tdɛ kɛɛ ekuaciɔn 3:
Gua̱a̱th in bi̱ Yi = juey bɛc kɛ thaak ti, Yi+1 = juey bɛc kɛ thaak in dɔ̱ŋ ti+1, ti = thaak thëm in nhiam (rɛy ni̱n), ti+1 = thaak thëm in dɔ̱ŋ (rɛy ni̱n), n = mat nämbäri̱ thaakni̱ puɔɔni̱ kiɛ guäc puɔɔni̱. Bean pi̱e̱th jiɛn parami̱ti̱ri̱ cu määni̱ bär jiɛn (cm), nämbär ka̱a̱kni̱ kä jiɛn kɛl, kɛnɛ nämbär ji̱thni̱ kä jiɛn kɛl cua kɛ ri̱kɔrdi̱d kɛ juɔk kɛ ni̱n ti̱ 21 rɛy baölöji̱kal replikëtni̱ diaal.
Rɛy baölöji̱kal replikɛt kärɔa, tha̱mpuɔli̱ ji̱thni̱ (rɛwdɛ kɛnɛ diɔ̱ɔ̱kdiɛn kɛn ji̱th tin ci̱ piith kɛɛliw ɛ tuɔɔk ni̱ nhial) cua kɛ ruuli̱ kɛ cäŋkä 45 kɛ kɔr kä mëë ca wal la̱t (ni̱n 15 kɛ kɔr kä mëë ca wal la̱th lät). Baölöji̱kal replikɛt kɛl cuɛ tekɛ thaakni̱ dhie̱e̱c (jiɛn rɛw kä thaak kɛl). Ɛ wä kä 500 mg kä ti̱cuth tin ca ŋok cua la̱t kɛ wuɔ̱c pötöthi̱änthetik pi̱gmɛni̱ (klöröpi̱ll a, klöröpi̱ll b kɛnɛ karotinöidni̱) kɛ la̱tdɛ kɛɛ 80% acëtɔn kä 4 °C rɛy muɔ̱th. Kɛ kɔr 24 h, kɛn tha̱mpuɔli̱ cua kɛ thɛnti̱ri̱puɔɔd kɛnɛ ɣöö cua thuperna̱tɛn ruuli̱ kɛ kui̱ kä ɣöö ba klöröpi̱ll a, klöröpi̱ll b kɛnɛ karotinöid tin te rɛydɛ kɔlɔri̱metri̱kalli̱ ŋa̱c kɛ la̱tdɛ kɛɛ UV-160A i̱thpekti̱röpötömi̱ti̱r (Thimadhu Kɔrpörëcin, Japan) kɛ mëë ca lar ɛ methɔd duŋ (Lichtenthariŋ thri̱71 mi̱ göl). wɛblɛŋthi̱ni̱ (A470, A646 kɛnɛ A663 nm). Kɛ jɔakdɛ, ɛn min te rɛy pötöthi̱änthethtik pi̱gmɛni̱ cua kalculët kɛ la̱tdɛ kɛɛ puɔrmulani̱ ti̱ guɔ̱r kɛrɔ̱ 4-6 tëë ca lat ɛ Lichtenthaler (1987).
Kɛ 72 h kɛ kɔr-treatmɛn (hpt), ji̱th (rɛwdɛ kɛnɛ diɔ̱ɔ̱kdiɛn kɛn ji̱th tin ci̱ piith kɛɛliw ɛ tuɔɔk ni̱ nhial) cua kɛ ruuli̱ kä baölöji̱kal replikɛt kɛl kɛ kui̱ in thi̱ti̱ ɣi̱thtökemikal lökalaidhɛciɔn duŋ ɣai̱dröji̱n perɔkthaid (H2O2) kɛnɛ thuperɔkthaid ani̱ön (O2•−). Baölöji̱kal replikɛt kɛl cuɛ tekɛ thaakni̱ dhie̱e̱c (jiɛn rɛw kä thaak kɛl). Baölöji̱kal replikɛt kɛl cua die̱l guäc rɛy dupli̱kët (tɛkni̱kal replikëtni̱ rɛw) kɛ lärɛ i̱ bɛ cuɔ̱ŋ ɛ gɔaa, ŋa̱thkɛ kɛnɛ reproda̱kcibili̱ti̱ duŋ methɔdä. H2O2 kɛnɛ O2•− cua kɛ jiek kɛ la̱tdɛ kɛɛ 0.1% 3,3′-dai̱minöbendhi̱din (DAB; Thigma-Aldri̱k, Darmi̱thtadt, Jiɛrmani̱) kiɛ nai̱tröblue tetradhöliöm (NBT; Thigma-Aldri̱k, Darmi̱thtadt, Jiɛrmani̱), kɛ̈l kɛ̈ɛ̈li̱, kɛ guɔ̱ɔ̱r ca̱a̱pni̱ tëë ca lat ɛ Römerötath-P. (2004) kɛnɛ Adam kɛnɛ al. (1989) kɛ riali̱dɛ i̱kä mi̱ tɔt. Kɛ kui̱ ɣi̱thtökemikal lökalaidhɛciɔn duŋ H2O2 rɛy thi̱tu, leaplɛtni̱ cua kɛ la̱th rɛy baki̱öm kɛ 0.1% DAB rɛy 10 mM Tri̱th bupper (pH 7.8) kɛnɛ ɣöö kɛ kɔrɛ cua kɛ inkubɛted kä lëth duëël rɛy buayä kɛ 60 min. Leaflɛtni̱ cua kɛ moc kɛ biɛl mi̱ tɔt rɛy 0.15% (v/v) TCA rɛy 4:1 (v/v) ethanöl:klöröpuɔm (Al-Gɔmɣöria Pa̱rmaki̱o̱ti̱kali̱ kɛnɛ Medikal Tha̱plai̱, Kai̱rö, I̱jëp) kɛ kɔrɛ cua kɛ la̱th rɛy buayä amääni̱ mëë ci̱kɛ muth. Päärkɛ, ba̱lbäthni̱ cua kɛ la̱th rɛy ba̱ki̱öm kɛ 10 mM pötaththi̱öm pöthpët bupper (pH 7.8) min te 0.1 w/v % HBT kɛ kui̱ ɣi̱thtökemikal lökalaidhɛciɔn duŋ O2•− rɛy thi̱tu. Kä ji̱th cua kɛ la̱th rɛy buɔyä kä lëth duëël kɛ minitni̱ ti̱ 20, kɛ kɔrɛ cua kɛ moc kɛ buay cie min te nhial, kɛ kɔrɛ cua kɛ buay amääni̱ mëë ci̱ gua̱th ti̱ bo̱o̱r/bai̱lɛt jɔɔc. Kä buɔ̱mdɛ min ci̱ ben raar ɛ la mi̱ bo̱r (cie mi̱ ɛ H2O2 indi̱kɛtɔr) kiɛ mi̱ yie̱l-bai̱lɛt (cie mi̱ ɛ O2•− indi̱kɛtɔr) biɛl cua thɛm kɛ la̱tdɛ kɛɛ Pi̱ji̱ berciɔn duŋ thurɛ min lät pakɛmɛn ImageJ (http://fiji.sc; cua jiek kɛ cäŋkä 7 Pay Diɔ̱k 2024).
Malöndialdeɣaide (MDA; cie mi̱ ɛ markɛr duŋ lipid peröɣɛdɛciɔn) cua jiek kɛ mëë ca lar ɛ methɔd duŋ Du kɛnɛ Bramlage (1992) kɛ riali̱dɛ i̱kä mi̱ tɔt. Jiɛn tin bä kä baölöji̱kal replikɛt kɛl (rɛwdɛ kɛnɛ diɔ̱ɔ̱kdiɛn kɛn ji̱th tin ci̱ piith kɛɛliw ɛ tuɔɔk ni̱ nhial) cua kɛ ruuli̱ 72 h kɛ kɔr-treatmɛn (hpt). Baölöji̱kal replikɛt kɛl cuɛ tekɛ thaakni̱ dhie̱e̱c (jiɛn rɛw kä thaak kɛl). Baölöji̱kal replikɛt kɛl cua die̱l guäc rɛy dupli̱kët (tɛkni̱kal replikëtni̱ rɛw) kɛ lärɛ i̱ bɛ cuɔ̱ŋ ɛ gɔaa, ŋa̱thkɛ kɛnɛ reproda̱kcibili̱ti̱ duŋ methɔdä. Kɛ ciɛk, 0.5 g duŋ jiakni̱ tin te piny cua la̱t kɛ MDA ɣɛktra̱kciɔn kɛ 20% trai̱klöröacetik athi̱d (TCA; Milli̱pöreThi̱gma, Burliŋtɔn, MA, USA) min te 0.01% buti̱lated ɣai̱drökthi̱töluen (BHT; Thigma-Aldri̱k, St. Luɔ̱th, MO, USA). Kä MDA min te rɛy thuperna̱tɛn cua kɛ kɔrɛ jiek kɛ kɔlɔri̱metrikalli̱ ɛ thɛm abdhɔrbɛnci̱ kä 532 kɛnɛ 600 nm kɛ la̱tdɛ kɛɛ UV-160A i̱thpekti̱röpötömi̱ti̱r (Thimadhu Kɔrpörëcin, Japan) kɛ kɔrɛ cua lat cie nmol g-1 FW.
Kɛ kui̱ thëm na̱n-endhi̱matik kɛnɛ endhɛmatik anti̱öɣɛdhi̱danni̱, ji̱th (jiɛn rɛwdɛ kɛnɛ diɔ̱ɔ̱kdiɛn tin ci̱ piith kɛɛliw ɛ tuɔɔk ni̱ nhial) cua kɛ ruuli̱ kä baölöji̱kal replikɛt kɛl kä 72 h pöth-treatmɛn (hpt). Baölöji̱kal replikɛt kɛl cuɛ tekɛ thaakni̱ dhie̱e̱c (jiɛn rɛw kä thaak kɛl). Baölöji̱kal tha̱mpuɔl kɛl cua die̱l guäc rɛy dupli̱kët (tɛkni̱kal tha̱mpuɔli̱ rɛw). Jiɛn da̱ŋ rɛw cua kɛ ŋok kɛ li̱ki̱öd nai̱tröji̱n kɛnɛ ɣöö cua kɛ la̱t ɛ jɔc kɛ jiek endhɛmatik kɛnɛ nɔ̱n-endhɛmatik anti̱öɣɛdhi̱danni̱, aminö athi̱dni̱ diaal, prölain kɔntɛn, ji̱i̱n ɣɛkprɛciɔn, kɛnɛ ɣɔkdhalet kua̱nti̱pi̱këcin.
Total thulubɔl pënölikni̱ cua kɛ jiek kɛ la̱tdɛ kɛɛ Pölin-Ciökalteu reagent (Thi̱gma-Aldri̱k, St. Luɔ̱th, MO, USA) kɛ riali̱dɛ i̱kä mi̱ tɔt kä ca̱p ëë ca lat ɛ Kaɣkɔnen et al. (1999). Kɛ ciɛk, cuɛ thi̱ëëk kɛ 0.1 g duŋ ɣömöjeni̱dhed ji̱th ti̱cuth cua woc kɛ 20 ml 80% methanöl rɛy muɔ̱th kɛ 24 h kɛnɛ ɣöö cua thuperna̱tɛn ruuli̱ kɛ kɔr thɛnti̱ri̱pugɛciɔn. 0.1 ml kä tha̱mpuɔl ëë ca woc cua li̱ɔɔm kɛ 0.5 ml Pölin-Ciökalteu reagent (10%), cua yiɛth kɛ 30 s kɛnɛ ɣöö cua päl rɛy muɔ̱th kɛ 5 min. Kɛ kɔrɛ cua 0.5 ml duŋ 20% thɔ̱diöm karbönat thuluciɔn (Na2CO3; Al-Gɔmɣöria Pa̱rmaki̱o̱ti̱kali̱ kɛnɛ Medikal Tha̱plai̱ Kɔmpanɛ, Kai̱rö, I̱jëp) cua mat kä ti̱o̱p kɛl, cua li̱ɔɔm ɛ gɔaa kɛnɛ ɣöö cua inkubɛted rɛy lëthä duëël rɛy muɔ̱th kɛ 1 h. Kɛ kɔr inkubëciɔn, ɛn abdhɔrbɛnci̱ duŋ riakciɔn mi̱ ca li̱ɔɔm cua thɛm kä 765 nm kɛ la̱tdɛ kɛɛ UV-160A i̱thpekti̱röpötömi̱ti̱r (Thimadhu Kɔrpörëcin, Japan). Kä kɔncentrɛciɔn duŋ total thulubɔl penɔli̱ rɛy tha̱mpuɔlä ëë ca woc cua jiek kɛ la̱tdɛ kɛɛ galli̱k athi̱d kali̱brɛciɔn kurb (Pi̱ther Thaanytipik, Ɣa̱mptɔn, NH, USA) kɛnɛ ɣöö cua lat cie mi̱lli̱gra̱mni̱ duŋ galli̱k athi̱d mi̱ päär kɛ gi̱ra̱m duŋ thiɛkä mi̱ pay ben (mg GAE g-1 thiɛk mi̱ pay ben).
Total thulubɔl plabönɔid kɔntɛn cua jiek kɛ mëë ca lar ɛ methɔd duŋ Djeridane et al. (2006) kɛ riali̱dɛ i̱kä mi̱ tɔt. Kɛ ciɛk, 0.3 ml duŋ methanöl ɣɛktra̱k min te nhial cua li̱ɔɔm kɛ 0.3 ml duŋ 5% aluminiöm klɔraid tha̱luciɔn (AlCl3; Pi̱ther Thaanytipik, Ɣamptɔn, NH, USA), cua nyɔk kɛ lëth kɛ buɔ̱m kä kɛ kɔrɛ cua inkubɛted kä lëth duëël kɛ 5 min, cua guɔ̱ɔ̱r ɛ matdɛ duŋ a% mthi̱taceta10. (Al-Gɔmɣöria Pa̱rmaki̱o̱ti̱kali̱ kɛnɛ Medikal Tha̱plai̱, Kai̱rö, I̱jëp), cua kɛ li̱ɔɔm ɛ gɔaa kɛnɛ ɣöö cua kɛ la̱th rɛy lëthä duëël kɛ minitni̱ ti̱ 30 rɛy muɔ̱th. Kɛ kɔr inkubëciɔn, ɛn abdhɔrbɛnci̱ duŋ riakciɔn mi̱ ca li̱ɔɔm cua thɛm kä 430 nm kɛ la̱tdɛ kɛɛ UV-160A i̱thpekti̱röpötömi̱ti̱r (Thimadhu Kɔrpörëcin, Japan). Kä kɔncentrɛciɔn duŋ mat thulubɔl plabönɔidni̱ rɛy tha̱mpuɔlä ëë ca woc cua jiek kɛ la̱tdɛ kɛɛ rutin kali̱brɛciɔn kurb (TCI Amëri̱ka, Pörtland, OR, USA) kɛnɛ ɣöö kɛ kɔrɛ cua lat cie mi̱lli̱gra̱mni̱ duŋ rutin ekui̱bɛlɛnt kä gi̱ra̱m duŋ thiɛkä mi̱ pay ben (mg RE g-1 thiɛk mi̱ pay ben).
Kä mat aminö athi̱d in lɔr min te rɛy ji̱thni̱ bɛl cua jiek kɛ la̱tdɛ kɛɛ ninɣaidrin reagent mi̱ ca riali̱kä (Thermö Thaanytipik Kɛmi̱kali̱, Waltham, MA, USA) min tekä ca̱p ëë ca nööŋ ɛ Yököyama kɛnɛ Ɣi̱ramathu (2003) kɛnɛ ɣöö cua riali̱kä ɛ Than et al. (2006). Kɛ ciɛk, 0.1 g duŋ piɛny ti̱cuth cua woc kɛ pH 5.4 bupper, kɛnɛ 200 μL duŋ thuperna̱tɛn cua rɔ ri̱t kɛ 200 μL duŋ ninɣaidrin (2%) kɛnɛ 200 μL duŋ pairi̱din (10%; I̱thpekti̱ra̱m Kɛmi̱kal, New Brunthwi̱k, NJ, USA), cua inkubɛted rɛy min wath3. cua thɛm kä 580 nm kɛ la̱tdɛ kɛɛ UV-160A i̱thpekti̱röpötömi̱ti̱r (Thimadhu Kɔrpörëcin, Japan). Kɛ kui̱c in dɔ̱ŋ, prɔlain cua jiek ɛ Bateth methɔd (Bateth et al., 1973). Prölain cua woc kɛ 3% tha̱lpöthali̱thi̱lik athi̱d (Thermö Thaanytipik Kɛmi̱kali̱, Waltham, MA, USA) kɛnɛ ɣöö kɛ kɔr thɛnti̱ri̱pugɛciɔn, 0.5 ml duŋ thuperna̱tɛn cua li̱ɔɔm kɛ 1 ml glacial athetik athi̱d (Pi̱ther Thaanytipik, Ɣamptɔn, NH, USA) kɛnɛ ninɣaidrin reagent at min0ba, inku9d. kä 520 nm la̱tdɛ kɛɛ i̱thpekti̱röpötömi̱ti̱r mi̱ cäät kɛ min te nhial. Aminö athi̱dni̱ diaal tin lɔr kɛnɛ prölain rɛy ji̱thni̱ tin ca woc cua kɛ jiek kɛ la̱tdɛ kɛɛ glai̱thin kɛnɛ prölain kali̱brɛciɔn kurbɛni̱ (Thi̱gma-Aldri̱k, St. Luɔ̱th, MO, USA), kɛ̈l kɛ̈ɛ̈li̱, kɛnɛ ɣöö cua kɛ nyoth cie mg/g thiɛk in pay ben.
Mi̱ görkɛ ɣöö ba endhɛmatik läätdä duŋ anti̱öɣɛdhi̱dan endhɛmni̱ ŋa̱c, cuɛ thi̱ëëk kɛ 500 mg duŋ ɣömöjeni̱dhed ti̱cuth cua woc kɛ 3 ml duŋ 50 mM Tri̱th bupper (pH 7.8) min te 1 mM EDTA-Na2 (Thi̱gma-Aldri̱k, St. Luɔi̱th, MO, USA) kɛnɛ 7.5% Pöli̱pi̱rdöpi̱ld. St. Luɔ̱th, MO, USA), cua thɛnti̱ri̱puɔɔd kä 10,000 × g kɛ minitni̱ ti̱ 20 piny refri̱jɛciɔn (4 °C), kɛnɛ thuperna̱tɛn (krud endhɛm ɣɛktra̱k) cua ruuli̱ (El-Nagar et al., 2023; Öthman et al., 2023). Katalathe (CAT) kɛ kɔrɛ cua ri̱ak kɛ 2 ml duŋ 0.1 M thɔ̱diöm pöthpët bupper (pH 6.5; Thigma-Aldri̱k, St. Luɔith, MO, USA) kɛnɛ 100 μl duŋ 269 mM H2O2 tha̱luciɔn kɛ jiek endhɛmatik ɛkti̱bi̱ti̱dɛ kɛ mëë ca lar ɛ methɔd duŋ Aebi.Egarlait kɛ8. 2023; Ɣɔ̱thman kɛnɛ al., 2023). Guaiaköl-dipɛndɛnt peröɣɛdathe (POX) endhɛmatik ɛkti̱bi̱ti̱ cua jiek kɛ la̱tdɛ kɛɛ methɔd duŋ Ɣarrak et al. (2009). (2008) kɛ riali̱dɛ i̱kä mi̱ tɔt (El-Nagar et al., 2023; Öthman et al., 2023) kɛnɛ endhɛmatik ɛkti̱bi̱ti̱ duŋ pöli̱penöl ɣɔkthadɛth (PPO) cua jiek kɛ kɔr riakciɔn kɛ 2.2 ml duŋ 100 mM thɔ̱diöm pöthpët bupper (duŋ guakɔl 6.0l), Pɔrtland, OR, USA) kɛnɛ 100 μl duŋ 12 mM H2O2. Kä ca̱p cua riali̱kä ɛ määth kä (El-Nagar kɛnɛ al., 2023; Ɣɔ̱thman kɛnɛ al., 2023). Kä aththei̱ cua la̱t kɛ kɔr riakciɔn kɛ 3 ml duŋ kateköl tha̱luciɔn (Thermö Thaanytipik Kɛmi̱kali̱, Waltham, MA, USA) (0.01 M) mi̱ pay riali̱kä rɛy 0.1 M pöthpët bupper (pH 6.0). CAT ɛkti̱bi̱ti̱ cua thɛm kɛ guäcdɛ kɛ däk piny duŋ H2O2 kä 240 nm (A240), POX ɛkti̱bi̱ti̱ cua thɛm kɛ guäcdɛ kɛ rëp abdhɔrbɛnci̱ kä 436 nm (A436), kɛnɛ PPO ɛkti̱bi̱ti̱ cua thɛm kɛ ri̱kɔrdiŋ abdhɔrbɛnci̱ mi̱ ci̱ rɔ gɛr kä 495 nm ɛni̱ min U30V a305) i̱thpekti̱röpötömi̱ti̱r (Thimadhu, Japan).
Rial-tai̱m RT-PCR cua la̱t kɛ ŋi̱e̱c tra̱ni̱thkri̱pt lɛbeli̱ nyin anti̱öɣɛdhi̱dan-related ji̱i̱ni̱ diɔ̱k, cu määni̱ peröɣɔkthi̱ömal katalathe (PvCAT1; JenBank Ɣaktheciɔn No. KF033307.1), thuperɣɔkthaid di̱thmutathe (PvSOD; JenBank Ɣɛktheciɔn No. XM_0686395), kɛnɛ GRBank Ɣɛktheciɔn No. XM_0686395). Accession No. KY195009.1), rɛy ji̱thni̱ bean (kä rɛwdɛ kɛnɛ diɔ̱ɔ̱kdiɛn ji̱th tin ci̱ piith kɛɛliw ɛ tuɔɔk ni̱ nhial) 72 h kɛ kɔr kä mëë ca la̱th lät kɛ jɔakdɛ. Kɛ ciɛk, RNA cua woc kɛ la̱tdɛ kɛɛ Thi̱mpi̱li̱ P Tɔtal RNA Ɛkthtra̱kciɔn Kit (Cat. No. BSC52S1; BaöPlak, Baöri̱ Tekinölöji̱, Cai̱naa) kɛ mëë ca lar ɛ prötokɔ̱l ëë lätdɛ. Kɛ kɔrɛ, cua cDNA thänthei̱dhaid kɛ la̱tdɛ kɛɛ TOP i̱thki̱ri̱pTM cDNA Thänthethi̱th Kit kɛ mëë ca la̱r ɛ ram ëë lätdɛ. Kä pri̱mer thi̱kuɛnthi̱ nyin ji̱i̱ni̱ diɔ̱k tin te nhial cua kɛ gɔ̱r piny rɛy Tha̱pplementɛri̱ Tɛbɛl S3. PvActin-3 (JenBank aththeciɔn nämbär: XM_068616709.1) cua la̱t cie mi̱ ɛ ji̱i̱n mi̱ la gaŋkɛ duel kɛnɛ ɣöö cua ji̱i̱n ëë thi̱ääk kɛ latdɛ kalculët kɛ la̱tdɛ kɛɛ 2-ΔΔCT methɔd (Libak kɛnɛ I̱thmittgen, 2001). Aktin i̱thta̱bi̱e̱li̱ti̱ piny baötik i̱thti̱reth (min /ci̱ rɔ lot kam legumes tin ŋa̱ckɛ kɛnɛ anthraknöth pa̱ŋgai Kɔlletötrikum lindemuthianum) kɛnɛ abaötik i̱thti̱reth (ruɔ̱t, tha̱li̱ni̱ti̱, lëth mi̱ tɔt) cua nyoth (Borges et al., 2012).
Cu nɛy ɛ tok kɛ la̱t jenɔm-wi̱d rɛy thi̱li̱kö anali̱thi̱th duŋ ɣɔkdha̱löacetat athetilɣai̱drölathe (OAH) prötieni̱ rɛy S. i̱thklerötiörum kɛ la̱tdɛ kɛɛ prötien-prötien BLAST tool (BLASTp 2.15.0+) (Althcul et al., 1997, 2005). Kɛ gua̱a̱th mi̱ ciɛk, kɔn cua OAH la̱t mi̱ bä kä Athpergi̱lla̱th pi̱jiɛnthi̱th CBS 313.89 (AfOAH; ta̱kthai̱d: 1191702; JenBank aththeciɔn nämbär XP_040799428.1; 342 aminö athi̱dni̱) kɛnɛ Peni̱cilliöm lagena (PlOAH2; tadhaid nämbär8; XP_056833920.1; 316 aminö athi̱dni̱) cie thi̱e̱c thi̱kuɛnthi̱ kɛ map ɣömölöji̱öth prötien rɛy S. i̱thklerötiörum (takthaid: 5180). BLASTp cua la̱t kɛ lo̱k kä min thi̱a̱k ɛlɔ̱ŋ min te thi̱n kä S. i̱thklerötiörum jenɔm data rɛy JenBank kä Naciɔnal Thäntɛr kɛ kui̱ Baötekinölöji̱ Inpɔrmɛciɔn (NCBI) wɛbthai̱te, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/ji̱i̱n/.
Ɛ matkɛ nɛmɛ thi̱n, ɛn OAH ji̱i̱n ëë ca mar i̱ bɛ ben kä S. i̱thklerötiörum (SsOAH) kɛnɛ eboluciɔneri̱ anali̱thi̱th kɛnɛ jiɛn pai̱löjenetik duŋ AfOAH mi̱ bä kä A. pi̱jiɛnthith CBS 313.89 kɛnɛ PlOAH mi̱ bä kä P. lagena cua kɛ jiek kɛ la̱tdɛ kɛɛ makdhi̱ma̱m li̱kli̱hood methɔd rɛy JTamura2-1, kɛnɛ. mödɛl (Jɔneth kɛnɛ al., 1992). Kä jiɛn pai̱löjenetik cua mat kɛ ma̱lti̱puɔl ali̱gnmɛn anali̱thi̱th duŋ prötien thi̱kuɛnthi̱ duŋ OAH ji̱i̱ni̱ diaal tëë ca mar (SsOAH) ɛ bä kä S. i̱thklɛrötiörum kɛnɛ thi̱e̱c thi̱kuɛnthi̱ kɛ la̱tdɛ kɛɛ Kɔni̱thtrain-Bɛth Ali̱gnmɛn Tool (COBALT; https://www.ncbi.nlm.nih.cobaltöpogi/tool) kɛnɛ Agärwala, 2007). Ɛ matkɛ nɛmɛ thi̱n, ɛn aminö athi̱d thi̱kuɛnthi̱ min gɔa ni̱ jɛn kä SsOAH ɛ bä kä S. i̱thklɛrötiörum cua kɛ mat kɛ thi̱e̱c thi̱kuɛnthi̱ (AfOAH kɛnɛ PlOAH) (Larkin et al., 2007) kɛ la̱tdɛ kɛɛ Kila̱thtalW (http://www.genome.jp/tools-bin kɛnɛ kɔnthärbäthi̱d ri̱jiɔn), ESPri̱pt kuak (berciɔn 3.0; https://ethpiri̱pt.ibcp.fr/ESPri̱pt/ESPri̱pt/indek.php).
Ɛ wä nhiam, kä cua mar i̱ bi̱ lät cuŋ ɛ la dɔmiɛni̱ kɛnɛ gua̱th tin ca tɔ̱w kä S. i̱thklerötiörum SsOAH cua kɛ da̱a̱k rɛy dho̱ri̱ ti̱ gööl kɛ la̱tdɛ kɛɛ InterPrö tool (https://www.ebi.ac.uk/interprö/) (Blum et al., 2021). Kɛ jɔakdɛ, dai̱mɛncinali̱-diɔ̱k (3D) i̱thtra̱kciɛr mödɛli̱ŋ duŋ kä mëë ca mar i̱ ɛ S. i̱thklerötiörum SsOAH cua la̱t kɛ la̱tdɛ kɛɛ Prötien Ɣömölöji̱/Analöji̱ Rekɔgni̱ciɔn Enji̱n (Pai̱re2 thärber berciɔn 2.0; http://www. 2015) kɛnɛ ɣöö cua ŋa̱c kɛ la̱tdɛ kɛɛ I̱thwi̱th-MÖDEL tha̱rber (https://thi̱wi̱thmödɛl.ɛkpa̱thi̱.org/) (Biathi̱ni̱ et al., 2014). Kä mëë ca mar i̱ bɛ tekɛ dai̱mɛncinali̱-diɔ̱k i̱thtra̱kciɛri̱ (PDB puɔrmat) cua kɛ guic ɛ la ti̱ ca röm kɛ la̱tdɛ kɛɛ UCSF-Cimera pakɛmɛn (berciɔn 1.15; https://www.cgl.ucsf.edu/cimera/) (Petterthen et al., 2004).
Kuanti̱tɛtib ri̱i̱l-tai̱m pluorethcen PCR cua la̱t kɛ jiek tra̱ni̱thkri̱pciɔnal lɛbel duŋ ɣɔkdhalöacetat acëtilɣai̱drölathe (SsOAH; JenBank aththeciɔn nämbär: XM_001590428.1) rɛy mai̱thi̱lia duŋ I̱thklerötinia i̱thklerötiörum. Kɛ ciɛk, S. i̱thklerötiörum cua inökulated rɛy pi̱la̱thki̱ min te PDB thi̱n kɛnɛ ɣöö cua la̱th rɛy inkubɛtɔrä mi̱ la rɔal (mödɛl: I2400, New Brunthwi̱k Thaanytipik Kɔ., Edithɔn, NJ, USA) kä 25 ± 2 °C kɛ 24 h kä 150 rpm kɛnɛ rɛy kɔni̱thtan h mi̱ ci̱ muth jakä pith (24). Kɛ kɔrɛ, kɛn thëlli̱ cua kɛ jakä gɔw kɛ L-örni̱thi̱n kɛnɛ pa̱ŋji̱thaid Ridhölɛk-T kä IC50 kɔncentrɛciɔn in jɔak (ɛ thi̱ääk kɛ 40 kɛnɛ 3.2 mg/L, kɛ̈l kɛ̈ɛ̈li̱) kɛ kɔrɛ cua kɛ ka̱lciɛr kɛ 24 h kɔ̱kiɛn rɛy gua̱th mi̱ cäät. Kɛ kɔr inkubëciɔn, kɛn ka̱lciɛri̱ cua kɛ thɛnti̱ri̱puɔɔd kä 2500 rpm kɛ 5 min kɛnɛ ɣöö cua thuperna̱tɛn (pa̱ŋgal mai̱theliöm) ruuli̱ kɛ kui̱ ji̱i̱n ɣɛkprɛciɔn anali̱thi̱th. Päärkɛ, pa̱ŋgai mai̱thi̱liöm cua ruuli̱ kä 0, 24, 48, 72, 96, kɛnɛ 120 h kɛ kɔr-inpɛkciɔn kä jiɛn tin ca juey ɛmɔ jiek min ci̱ möl mi̱ bo̱r nööŋ kɛnɛ kɔttöni̱ mai̱thi̱liöm wi̱i̱ ti̱cuni̱ tin ca juey ɛmɔ jiek. RNA cua woc kä pa̱ŋgai mai̱thi̱liöm kɛnɛ ɣöö kɛ kɔrɛ cua cDNA thänthei̱dhai̱d cie min ca lat nhial. Kä pri̱mer thi̱kuɛnthi̱ kɛ kui̱ SsOAH kɛn cua kɛ gɔ̱r piny rɛy Tha̱pplementɛri̱ Tɛbɛl S3. SsActin (JenBank aththeciɔn nämbär: XM_001589919.1) cua la̱t cie ji̱i̱n in la tiitkɛ duel, kɛnɛ ji̱i̱n ëë thi̱ääk cua kalculët kɛ la̱tdɛ kɛɛ 2-ΔΔCT methɔd (Libak kɛnɛ I̱thmittgen, 2001).
Ɣɔkthalik athi̱d cua jiek rɛy patatö dɛkthtröth broth (PDB) kɛnɛ tha̱mpuɔli̱ jiɛn tin tekɛ pa̱ŋgai pathöji̱n I̱thklerötinia i̱thklerötiörum kɛ mëë ca lar ɛ methɔd duŋ Xu kɛnɛ Dhang (2000) kɛ riali̱dɛ i̱kä mi̱ tɔt. Kɛ ciɛk, S. i̱thklɛrötiörum ai̱thölɛtni̱ cua kɛ inökulated rɛy pi̱la̱thki̱ min tekɛ PDB kɛnɛ ɣöö kɛ kɔrɛ cua kɛ ka̱lciɛr rɛy inkubɛtɔrä mi̱ ŋɛ̈th (mödɛl I2400, New Brunthwi̱k Thaanytipik Kɔ., Edithɔn, NJ, USA) kä 150 rpm kä 25 ± 2 °C ɛ wä kä darkh my2th kɔni̱thtan g. Kɛ kɔr inkubëciɔn, ɛn pa̱ŋgai ka̱lciɛr cua kɔn lak kɛ nhiam rɛy Whatman #1 pi̱ltɛr wargak kä kɛ kɔrɛ cua thɛnti̱ri̱puɔɔd kä 2500 rpm kɛ 5 min kɛ wuɔ̱c mai̱theliöm ëë ci̱ duɔth. Kä thuperna̱tɛn cua ruuli̱ kɛnɛ ɣöö cua tɔ̱w kä 4°C kɛ kui̱ kua̱nti̱tɛtib determinɛciɔn duŋ ɣɔkdhalet. Kɛ riali̱ tha̱mpuɔli̱ jiɛn i̱kä, cuɛ thia̱k kɛ 0.1 g duŋ ti̱cuthni̱ jiɛn ti̱ ca ŋuɔ̱k cua kɛ woc ni̱ kä diɔ̱k kɛ pi̱w ti̱ ca liɔm (2 ml kɛ thaak kɛl). Kä tha̱mpuɔli̱ kɛ kɔrɛ cua kɛ thɛnti̱ri̱puɔɔd kä 2500 rpm kɛ 5 min, kä thuperna̱tɛn cua kɛ jakä kööt kɛ rɛy Whatman No. 1 pi̱li̱tɛr wargak kɛnɛ ɣöö cua kɛ ruuli̱ kɛ kui̱ anali̱thi̱th mi̱ bi̱ wä nhiam.
Kɛ kui̱ kua̱nti̱tɛtib anali̱thi̱th duŋ ɣɔkthalik athi̱d, ɛn riakciɔn mi̱ ca li̱ɔɔm cua riali̱kä rɛy gi̱laath mi̱ ca ŋok kä ti̱o̱p rɛy ɣɔdɛrä min guɔ̱r kɛrɔ̱: 0.2 ml duŋ tha̱mpuɔlä (kiɛ PDB ka̱lciɛr pi̱li̱trɛt kiɛ ɣɔkdhalik athi̱d i̱thtandar tha̱luciɔn), 0.11 ml duŋ brömöpenöl blue (BPB, 1 mM; Pi̱ther Kemi̱kal, Pi̱ti̱thbärgi̱ m01, M. athi̱d (H2SO4; Al-Gɔmɣöria Pa̱rmaki̱o̱ti̱kali̱ kɛnɛ Medikal Tha̱plai̱, Kai̱rö, I̱jëp) kɛnɛ 0.176 ml duŋ 100 mM pötaththi̱öm dai̱krömat (K2Cr2O7; TCI kemi̱kali̱, Pörtland, OR, USA), kɛ kɔrɛ cua thuluciɔn jakä kuiy ɛ wä kä di̱bi̱görödhöldli̱ kɛ 4.8 mi̱görödhödli̱, rɛy pi̱i̱ni̱ ti̱ 60 °C. Kɛ kɔr minitni̱ da̱ŋ 10, ɛn riakciɔn cua ŋok kɛ matdɛ kɛɛ 0.5 ml duŋ thɔ̱diöm ɣaidrökthaid thuluciɔn (NaOH; 0.75 M). Kä abdhɔrbɛnci̱ (A600) duŋ riakciɔn mi̱ ca li̱ɔɔm cua thɛm kä 600 nm kɛ la̱tdɛ kɛɛ UV-160 i̱thpekti̱röpötömi̱ti̱r (Thimadhu Kɔrpörëcin, Japan). PDB kɛnɛ pi̱w ti̱ ca liɔm cua kɛ la̱t cie kɔnti̱röli̱ kɛ kui̱ kua̱nti̱pi̱këcin duŋ ka̱lciɛr pi̱ltretni̱ kɛnɛ tha̱mpuɔli̱ jiɛn, kɛ̈l kɛ̈ɛ̈li̱. Kä ɣɔkthalik athi̱d kɔni̱thɛntraciɔn rɛy ka̱lciɛr pi̱li̱trɛtni̱, cua nyoth cie mai̱krögra̱mni̱ duŋ ɣɔkdhalik athi̱d kä millili̱ti̱r duŋ PDB mëdiöm (μg.mL-1), kɛnɛ rɛy ji̱thni̱ tin ca woc, cua kɛ nyoth cie mai̱krögra̱mni̱ duŋ ɣɔkthalik athi̱d kä gi̱ra̱m duŋ thiɛkä mi̱ pay ben (μg.g.g-1 FW), cua kɛ jiek kɛ la̱tdɛ kɛɛ kurbɛthal athi̱d Calibrɛciɔn, The MA, Amɛrika).
Rɛy ŋi̱i̱cä kɛɛliw, ɣɛkpi̱ri̱mɛni̱ diaal cua kɛ riali̱kä rɛydɛ kɛɛliw ɛ randɔmidhed di̱dhaany (CRD) kɛ baölöji̱kal replikëtni̱ bäkɛl kä tra̱thɛciɔn kɛnɛ thaakni̱ dhie̱e̱c kä baölöji̱kal replikëtni̱ kɛl (jiɛn rɛw kä thaak kɛl) ɛ ni̱ mi̱ ca lat kɛ duɔ̱ɔ̱p mi̱ dɔ̱ŋ. Baölöji̱kal replikëtni̱ cua kɛ die̱l guäc rɛy dupli̱kët (tɛkni̱kal replikëtni̱ rɛw). Tekni̱kal replikëtni̱ cua kɛ la̱t kɛ thëm ri̱pröda̱kciɔn duŋ ɣɛkpi̱ri̱mɛnä mi̱ cäät duŋni̱ ɣöö /ka̱nɛ la̱t rɛy i̱thtathti̱thtikal anali̱thi̱th kɛ ga̱ŋ i̱thpuriöth replikëtni̱. Data ni̱ cua kɛ die̱l guäc i̱thtathti̱thti̱kalli̱ kɛ la̱tdɛ kɛɛ anali̱thi̱th duŋ ba̱riani̱ (ANOVA) cua guɔ̱ɔ̱r ɛ Tukey-Kramer kɛ thuɔ̱k mi̱ nyooth dääk (HSD) thëm (p ≤ 0.05). Kɛ kui̱ in bi̱trö ɣɛkpi̱ri̱mɛni̱, IC50 kɛnɛ IC99 ba̱liömmi̱ cua kɛ kalculët kɛ la̱tdɛ kɛɛ pröbit mödɛl kɛnɛ 95% kɔni̱pi̱dɛn intɛrbal cua kɛ kalculët.
Ɛn matdiɛn kɛɛliw cua ai̱thölɛtni̱ da̱ŋ ŋuaan ruuli̱ kä pi̱e̱li̱ thöyabi̱i̱ni̱ ti̱ gööl rɛy El Ghabiya Göbɛnörɛt, I̱jëp. Kä PDA mëdiöm, kɛn ai̱thölɛtni̱ diaal cukɛ mai̱thi̱liöm mi̱ bo̱r mi̱ ci̱ rɔ ri̱t kɛ pɛ̈th ɛ la kɔttɔni̱ mi̱ bo̱r (Pi̱guur 1A) kɛ kɔrɛ bɛ cu ben ɛ la mi̱ bo̱r kiɛ mi̱ tɔ̱c kä i̱thklerötiöm i̱thtëj. I̱thklerötia kɛn ni̱ ciaaŋ la thi̱ääŋkɛ, ɛ mi̱ bo̱r, ɛ mi̱ ci̱ rɔal kiɛ mi̱ /ci̱ cäät rɛy thurɛdɛ, 5.2 ɛ wä kä 7.7 mm bäärädɛ kɛnɛ 3.4 ɛ wä kä 5.3 mm rɛy dai̱mi̱ti̱rä (Pi̱guur 1B). Cieŋni̱ min ai̱thölɛtni̱ ŋuaan cukɛ ben raar ɛ la marji̱nal pattern duŋ i̱thklerötia kä gëëk ka̱lciɛr mëdiöm kɛ kɔr ni̱n 10-12 nyin inkubëciɔn kä 25 ± 2 °C (Pig. 1A), kä nämbär duŋ i̱thklerötia kä platɛ cuɛ tekɛ dääk mi̱ di̱i̱t kamdiɛn (P < 0.0000 number3), kɛ ai̱thölɛt ɣai̱301). 1.53 i̱thklerötia kä plath kɛl; Päärkɛ, ai̱thölɛt #3 cuɛ ɣɔkthalik athi̱d mi̱ di̱i̱t nööŋ rɛy PDB mi̱ läny ai̱thölɛtni̱ kɔ̱kiɛn (3.33 ± 0.49 μg.mL−1; Fig. 1D). Ai̱thölɛt #3 cuɛ nyothni̱ ta̱a̱ mörpölöji̱kal kɛnɛ mai̱kröthkɔɔpik ciɛŋni̱ nyin pai̱töpathöjenik pa̱ŋgaini̱ I̱thklerötinia i̱thklerötiörum. Cie cäätdɛ, kä PDA, kölöni̱ nyin ai̱thölɛt #3 cukɛ piith kɛ pɛ̈th, cu kɛnɛ ti̱ bo̱o̱r ti̱ ki̱ri̱m (Pi̱guur 1A), cukɛ rɔ̱ ri̱t ɛ la ti̱ bo̱o̱r kiɛ tha̱lmɔn mi̱ tɔ̱c mi̱ tɔ̱c, kɛnɛ ɣöö cuɛ ni̱n 6-7 go̱r kä 25 ± 2°C kɛ kumdɛ kɛɛliw ɛn gua̱a̱th in tekɛ 9 cm diameter plate. Kɛ min tekä mörpölöji̱kal kɛnɛ ciɛŋ mai̱kröthkɔɔpik tin te nhial, ai̱thölɛt #3 cua ŋa̱c cie I̱thklerötinia i̱thklerötiörum.
Thurɛ 1. Ciaŋ kɛnɛ pa̱thöjeni̱thi̱ti̱ duŋ S. i̱thklerötiörum ai̱thölɛtni̱ kä kuay legume tin ŋa̱ckɛ. (A) Mai̱thi̱lial pieth duŋ S. i̱thklerötiörum ai̱thölɛtni̱ da̱ŋ ŋuaan kä PDA mëdiöm, (B) i̱thklerötia duŋ S. i̱thklerötiörum ai̱thölɛtni̱ da̱ŋ ŋuaan, (C) nämbär duŋ i̱thklerötia (kɛ plati̱), (D) ɣɔkthalik athi̱d thɛkrɛciɔn kä PDB mëdiöm (μg.mL−1), kɛnɛ (E) di̱dhi̱thi̱ i̱thklɛröthɔr kä thia̱k kɛ kɔmmercial legume ka̱lti̱bar Gidha 3 piny gua̱th mi̱ tekɛ gi̱ri̱naɣɔth. Bɛli̱ömni̱ cuŋkɛ ɛ la mi̱n ± SD duŋ baölöji̱kal replikëtni̱ dhie̱e̱c (n = 5). Lɛtɛri̱ ti̱ gööl nyothkɛ i̱thtathti̱thti̱kalli̱ dääk mi̱ di̱i̱t kam treatmɛni̱ (p < 0.05). (F-H) Tipikal möl mi̱ bo̱o̱r thi̱mptɔmni̱ cuɛ jɔɔc wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n i̱thtemni̱ kɛnɛ thi̱li̱kuni̱, kɛ̈l kɛ̈ɛ̈li̱, ni̱n 10 kɛ kɔr inökulɛciɔn kɛ ai̱thölɛt #3 (dpi). (I) Eböluciɔneri̱ anali̱thi̱th duŋ intɛrnal tra̱ni̱thkrib i̱thpëthɛr (ITS) ri̱jin duŋ S. i̱thklerötiörum ai̱thölɛt #3 cua la̱t kɛ la̱tdɛ kɛɛ makdhi̱ma̱m li̱ki̱houd methɔd kɛnɛ ɣöö cua pa̱a̱r kɛ 20 repi̱rɛn ai̱thölɛtni̱/i̱thtrainni̱ tëë ca jiek kä Naciɔnal Thäntɛr kɛ kui̱ Baötekinölöji̱ Inpɔrmɛciɔn (NCBI). Kä nämbäri̱ tin te nhial kä bëër tin ca mat kɛɛl nyothkɛ gua̱a̱th in ca mat thi̱n (%), kä nämbäri̱ tin te piny bëër tin ca mat kɛɛl nyothkɛ bär ka̱a̱kni̱.
Ɛ wä nhiam, kɛ ŋäc pa̱thöjeni̱thi̱ti̱, ŋuaan ti̱ ca jiek kä S. i̱thklerötiörum ai̱thölɛtni̱ cua kɛ la̱t kɛ inökulaciɔn min de rɔ lot kä kɔmmercial bean ka̱lti̱bar Gidha 3 piny gua̱th gi̱ri̱naɣɔth, min cu te thi̱n kɛ Kɔc'ä pöththulɛtni̱ (Pig. 1E). Cieŋni̱ min kɛn pa̱ŋgai ai̱thölɛtni̱ diaal tëë ca jiek cu kɛnɛ pa̱thöjenik kɛnɛ ɣöö dɔ̱ŋ bi̱ kɛn bean mi̱ tɔ̱c ya̱r (cv. Gidha 3), cuɛ nööŋni̱ ta̱a̱ mi̱ cäät kɛ möl mi̱ bo̱r kä tha̱a̱ŋ gua̱thni̱ diaal tin te nhial-muɔ̱ɔ̱n (Pig. 1F), ɛlɔ̱ŋ kä i̱thtemni̱ (Pig. 1G) kɛnɛ podni̱ (Pig. ipi̱thölɛciɔn) kä 10 agrɛthib ai̱thölɛt rɛy ɣɛkpi̱ri̱mɛni̱ rɛw ti̱ cuŋ kärɔ̱. Ai̱thölɛt 3 cuɛ tekɛ juey mi̱ di̱i̱t ɛlɔ̱ŋ (%) kä jiɛn bean (24.0 ± 4.0, 58.0 ± 2.0, kɛnɛ 76.7 ± 3.1 kä 7, 14, kɛnɛ ni̱n ti̱ 21 kɛ kɔr kä mëë ci̱ juey ɛmɔ cop, kɛ̈l kɛ̈ɛ̈li̱; Thurɛ 1F).
Kä ŋi̱e̱cdɛ min di̱tni̱ jɛn kä inbathib S. i̱thklerötiörum ai̱thölɛt #3 cua nyɔk kɛ ŋäc kɛ min tekä intɛrnal tra̱ni̱thkrib i̱thpëthɛr (ITS) thi̱kuɛnthiŋ (Pig. 1I). Pai̱löjenetik anali̱thi̱th kam ai̱thölɛt #3 kɛnɛ 20 repi̱rɛn ai̱thölɛtni̱/i̱thtrainni̱ cuɛ nyothni̱ cäät mi̱ di̱i̱t (>99%) kamdiɛn. Jɛn ɛ mi̱ gɔaa kɛ ŋäcdɛ ɛn S. i̱thklerötiörum ai̱thölɛt #3 (533 bp) tëkɛ mi̱ cäät ɛlɔ̱ŋ kɛ Amëri̱kan S. i̱thklerötiörum ai̱thölɛt LPM36 ai̱thölɛt kä kuay pea ti̱ ci̱ kööt (JenBank aththeciɔn nämbär MK896659.1; 540 bp) kɛnɛ Cai̱ni̱th S. i̱thklerötiörum nämbäri̱ Y1KY2). OR206374.1; 548 bp), min no̱o̱ŋ bai̱lɛt (Matthiöla inkana) i̱thtem rot, kɛndiaal kɛn cua kɛ mat gua̱thni̱ ti̱ gööl nhial kä dendrögra̱m (Pi̱guur 1I). Kä thi̱kuɛnthi̱ min ji̱di̱t cua la̱th rɛy NCBI databɛth kɛnɛ ɣöö cua ci̱ötdɛ la̱th kä "I̱thklɛrötinia i̱thklerötiörum-ai̱thölɛt YN-25" (JenBank aththecin nämbär PV202792). Jɛn cua nɛn i̱ ai̱thölɛt 3 ɛ jɛn ai̱thölɛt in bɛc ɛlɔ̱ŋ; kɛ kui̱c ɛmɔ, cua ai̱thölɛt ɛmɛ kuany kɛ kui̱ ŋi̱i̱cä rɛy ɣɛkpi̱ri̱mɛni̱ diaal tëë guɔ̱r kɛrɔ̱.
Kä anti̱baktërial ɛkti̱bi̱ti̱ duŋ dai̱min L-örni̱thi̱n (Thi̱gma-Aldri̱c, Darmi̱thtad, Jiɛrmani̱) kä kɔncentrɛciɔni̱ ti̱ gööl (12.5, 25, 50, 75, 100 kɛnɛ 125 mg/L) mi̱ lo̱k S. i̱thklerötiörum ai̱thölɛt 3 cua go̱r rɛy bi̱trö. Jɛn cua ŋa̱c ɛn ɣöö L-örni̱thi̱n cuɛ lät ɛ la anti̱baktërial mi̱ ci̱ rɔ gɛr kɛnɛ ɣöö cuɛ pieth radial duŋ S. i̱thklerötiörum ɣai̱pae gaŋ ɛ määth rɛy dɔ̱th-diɛn kɛ ta̱a̱dɛ (Pi̱guur 2A, B). Kä kɔncentrɛciɔn min di̱tni̱ jɛn mëë ca thɛm (125 mg/L), L-örnithin cuɛ nyoth i̱ mai̱thi̱lial pi̱e̱th ini̱bi̱ciɔn rɛt in di̱tni̱ jɛn (99.62 ± 0.27%; Thurɛ 2B), min cuɛ pa̱a̱r kɛ kɔmmercial pa̱ŋgai̱thaid Ridhölɛk-T thëm kɔncentrɛciɔn mi̱ di̱i̱t ±2C kä 99.45%; (10 mg/L), nyothɛ ni̱ ɣöö cäätdɛ kɛ lätkɛ.
Thurɛ 2. Rɛy bi̱trö anti̱baktërial ɛkti̱bi̱ti̱ duŋ L-örni̱thi̱n mi̱ gua̱c kɛ I̱thklerötinia i̱thklerötiörum. (A) Päär läätdä anti̱baktërial duŋ kɔni̱thɛntraciɔni̱ ti̱ gööl nyin L-örni̱thi̱n mi̱ gua̱c kɛ S. i̱thklerötiörum kɛ kɔmmercial pa̱ŋgai̱thaid Ridhölɛk-T (10 mg/L). (B, C) Ini̱bi̱ciɔn rɛt (%) duŋ S. i̱thklɛrötiörum mai̱thelial pi̱e̱thdɛ kɛ kɔr kä mëë ca la̱th lät kɛ kɔni̱thɛntraciɔni̱ ti̱ gööl nyin L-örni̱thin (12.5, 25, 50, 75, 100 kɛnɛ 125 mg/L) kiɛ Ridhölɛk-T (2, 4, 6, 8/ mgly), rethpɛktib. Bɛli̱ömni̱ cuŋkɛ ɛ la mi̱n ± SD duŋ baölöji̱kal replikëtni̱ dhie̱e̱c (n = 5). Letterni̱ ti̱ gööl nyothkɛ dääk i̱thtathti̱thtikal kam traitmɛni̱ (p < 0.05). (D, E) Pröbit mödɛl regrɛciɔn anali̱thi̱th duŋ L-örni̱thi̱n kɛnɛ kɔmmercial pa̱ŋgai̱thaid Ridhölɛk-T, kɛ̈l kɛ̈ɛ̈li̱. Kä pröbit mödɛl regrɛciɔn lany cua nyoth cie lany mi̱ yie̱l mi̱ thölid, kɛnɛ ɣöö ɛn kɔni̱pi̱dɛn intɛrbal (95%) cua nyoth cie lany mi̱ lual mi̱ ca da̱th.
Ɛ nyɔk bä, cua pröbit regrɛciɔn anali̱thi̱th la̱t kɛnɛ ɣöö cua plɔtni̱ tin cu röm kɛ kɛ nyoth rɛy Tɛbɛlä 1 kɛnɛ Thurɛ 2D,E. Kɛ ciɛk, ɛn i̱thlɔp ba̱li̱ö min ca nhɔk (y = 2.92x - 4.67) kɛnɛ i̱thtathti̱thtikni̱ ti̱ thi̱ääk (Kɔdh & I̱thnɛl R2 = 0.3709, Nagelkerke R2 = 0.4998 kɛnɛ p < 0.0001; Thurɛ 2D) duŋ L-örni̱thi̱n cuɛ nyoth i̱ cɛ rɔ rep kɛ kɔmmerti̱bi̱ti̱ kä I̱ththɛngal. pa̱ŋgai̱thaid Ridhölɛk-T (y = 1.96x - 0.99, Kɔdh & I̱thnel R2 = 0.1242, Nagelkerke R2 = 0.1708 kɛnɛ p < 0.0001) (Tɛbuɔl 1).
Tebol 1. Bɛli̱öthni̱ nyin nuthä-makdhi̱ma̱m ini̱bi̱töri̱ kɔncentrɛciɔn (IC50) kɛnɛ IC99 (mg/l) duŋ L-örni̱thi̱n kɛnɛ kɔmmercial pa̱ŋji̱thaid “Ridhölɛk-T” mi̱ gua̱c kɛ S. i̱thklerötiörum.
Kɛliwdɛ, L-örnithine (250 mg/L) cuɛ ben nhial kɛnɛ bɛcdɛ ɛn möl mi̱ bo̱r jakä kuiy kä jiɛn tin ŋa̱ckɛ kä bean tin ca riali̱kä mi̱ pa̱a̱rkɛ kɛ jiɛn tin /ka̱n riali̱kä S. i̱thklerötiörum-inpɛktid (kɔnti̱röl; Thurɛ 3A). Kɛ ciɛk, cieŋni̱ min bɛc jua̱thni̱ kä jiɛn tin ca käp ɛ /ka̱n kɛ jakä gɔw cuɛ rɔ re̱p ɛ määth (52.67 ± 1.53, 83.21 ± 2.61, kɛnɛ 92.33 ± 3.06%), L-ɔrni̱thi̱n cuɛ bɛcdɛ jakä kuiy ɛ lɔ̱ŋ ± 0.0 ±0.0 rɛy ɣɛkpi̱ri̱mɛnä kɛɛliw (8.91. 1.00, kɛnɛ 26.36 ± 3.07) kä 7, 14, kɛnɛ 21 ni̱n kɛ kɔr kä mëë ca wal la̱th lät (dpt), kɛ̈l kɛ̈ɛ̈li̱ (Pi̱guur 3A). Päärɛ, mëë S. i̱thklɛrötiörum-inpɛktid bean pi̱lani̱ cua kɛ jakä gɔw kɛ 250 mg/L L-örnithin, ɛn gua̱a̱th in te piny jua̱thni̱ prögreciɔn kurb (AUDPC) cuɛ wä piny ɛ jiɛn kä 1274.33 ± 33.13 rɛy kɔnti̱röl min /ka̱n jakä gɔaa ɛ wä kä 281.03 ± 7.90 kä puɔ̱thi̱tib kɔnti̱röl cuɛ wä piny kä mg/0. Ridhölɛk-T pa̱ŋgai̱thaid (183.61 ± 7.71; Thurɛ 3B). Ɛn ca̱p ɛmɔ cua guic rɛy ɣɛkpi̱ri̱mɛnä in rɛwdɛ.
Fig. 3. Ɛn min ci̱ tuɔɔk kä ɣɛkdhöjeni̱öth appli̱këciɔn duŋ L-örni̱thi̱n kä ben nhial kä mi̱ bo̱r mi̱ ci̱ rɔal kä kɔmmuɔn bean min nööŋkɛ ɛ I̱thklerötinia i̱thklerötiörum piny gua̱th mi̱ tekɛ gi̱ri̱naɣɔth. (A) Jua̱th in ci̱ rɔ rep kɛ kɔr kä mëë caa jɛ jakä gɔaa kɛ 250 mg/L L-ornithine. (B) Gua̱a̱th in te piny di̱dhi̱thi̱ prögi̱rɛciɔn kurb (AUDPC) duŋ muɔ̱l mi̱ bo̱r duŋ kɔmmuɔn bean kɛ kɔr kä mëë ca jakä gɔaa kɛ L-ɔrnithi̱n. Bɛli̱ömni̱ cuŋkɛ ɛ la mi̱n ± SD duŋ baölöji̱kal replikëtni̱ dhie̱e̱c (n = 5). Lɛtɛri̱ ti̱ gööl nyothkɛ i̱thtathti̱thti̱kalli̱ dääk mi̱ di̱i̱t kam treatmɛni̱ (p < 0.05).
Ɛkdhöjeni̱öth appli̱këciɔn duŋ 250 mg/L L-örni̱thi̱n cuɛ rëp ni̱ bäär jiɛn ɛ määth (Pig. 4A), nämbär ka̱a̱kni̱ kä jiɛn kɛl (Pig. 4B), kɛnɛ nämbär ji̱thni̱ kä jiɛn kɛl (Pig. 4C) kɛ kɔr ni̱n ti̱ 42. Niɛ gua̱a̱ mɔ ɛn kɔmmercial pa̱ŋji̱thaid Ridhölɛk-T (50 mg/L) cuɛ tekɛ mi̱ di̱i̱t ɛlɔ̱ŋ kä nutriciɔnal parami̱ti̱ri̱ diaal tëë ca ŋi̱e̱e̱c, ɣɛkdhöjeni̱öth appli̱këciɔn duŋ 250 mg/L L-örni̱thi̱n cuɛ tekɛ mi̱ di̱i̱t mi̱ rɛwdɛ mi̱ pa̱a̱rkɛ jɛ kɛ kɔnti̱röli̱ni̱ tëë /ka̱n la̱t (Pigni̱ 4A-C). Kɛ kui̱c in dɔ̱ŋ, L-örnithin min ca la̱t cuɛ thiɛl mi̱ cuɛ nyoth kä min te rɛy pötöthi̱änthethtik pi̱gmɛni̱ klöröpi̱ll a (Pig. 4D) kɛnɛ klöröpi̱ll b (Pig. 4E), duŋni̱ ɣöö cuɛ rɔ re̱p ɛ määth kä mat karotinöid min te rɛydɛ (0.56 ± 0.03 mg2 w4 w4 w4) fr wt kɛnɛ negɛtib kɔnti̱röl (0.00). puɔ̱thi̱tib kɔnti̱röl (0.46 ± 0.02 mg/g fr wt; Thurɛ 4F). Kɛliwdɛ, kɛn tin ci̱ ben raar cua nyoth i̱ L-örnithin /ciɛɛ pai̱tötökthik kä legumes tin ca riali̱kä kɛnɛ ɣöö dɔ̱ŋ bɛ cu jakä pith.
Fig. 4. Ɛn min ci̱ tuɔɔk kä ɣɛkdhöjeni̱öth L-ɔrnithiin appli̱këciɔn kä ciɛŋ pi̱thä kɛnɛ pötöthi̱änthethtik pi̱gmɛni̱ nyin ji̱thni̱ bɛl tin ca ya̱r ɛ I̱thklerötinia i̱thklerötiörum piny gua̱th in te gi̱ri̱naɣɔth thi̱n. (A) Bäär jiɛn (cm), (B) Pek ka̱a̱kni̱ kä jiɛn kɛl, (C) Pek ji̱thni̱ jiɛn kɛl, (D) Klöröpi̱ll a min te rɛydɛ (mg g-1 fr wt), (E) Klöröpi̱ll b min te rɛydɛ (mg g-1 fr wt), (F) Matdɛ kɛɛliw kä karotinöid (mg g-1 fr). Bɛli̱ömni̱ kɛn kɛ mi̱n ± SD duŋ baölöji̱kal replikëtni̱ dhie̱e̱c (n = 5). Lɛtɛri̱ ti̱ gööl nyothkɛ i̱thtathti̱thti̱kalli̱ dääk mi̱ di̱i̱t kam treatmɛni̱ (p < 0.05).
Rɛy thi̱tu ɣi̱thtökemikal lökalaidhɛciɔn duŋ riaktip ɣɔkdhi̱ji̱n i̱thpethi̱thni̱ (ROS; cua nyoth cie ɣai̱dröji̱n peröɣai̱d [H2O2]) kɛnɛ pri̱ri̱ radikali̱ (latdɛ cie thuperɣɔkthaid ani̱öni̱ [O2•−]) cuɛ nyoth i̱ ɣɛkdhöjeni̱öth appli̱këciɔn duŋ L-örni̱thi̱n (250 mg/3) cuɛ kuɛ̈ɛ̈ ɛlɔ̱ŋ kä H22O5.30. nmol.g-1 FW; Thurɛ 5A) kɛnɛ O2•- (32.69 ± 8.56 nmol.g-1 FW; Thurɛ 5B) mi̱ pa̱a̱rkɛ jɛ kɛ ruuli̱ jiɛn da̱ŋ rɛw tin ca juey ɛmɔ la̱th thi̱n (173.31 ± 12.06 kɛnɛ 149.35 ± 7.94 plan-i̱thpɛkt1 kɛnɛ FW. mg/L duŋ kɔmmercial pa̱ŋgai̱thaid Ridhölɛk-T (170.12 ± 9.50 kɛnɛ 157.00 ± 7.81 nmol.g-1 fr wt, kɛ̈l kɛ̈ɛ̈li̱) kä 72 h. Lɛbeli̱ ti̱ di̱t nyin H2O2 kɛnɛ O2•− cukɛ rɔ̱ dol piny hpt (Pig. 5A, B). Päärkɛ, TCA-bɛth malöndialdeɣaid (MDA) aththei̱ cuɛ nyoth i̱ S. i̱thklerötiörum-inpɛktid bean pi̱lani̱ cuɛ rɔ̱ dol kɛ lɛbeli̱ ti̱ di̱t nyin MDA (113.48 ± 10.02 nmol.g fr wt) rɛy ji̱thni̱kiɛn (Pig. 5C). Cieŋni̱ min, ɣɛkdhöjeni̱öth appli̱këciɔn duŋ L-örni̱thi̱n cuɛ lipid peröɣɛdɛciɔn jakä kuiy ɛ lɔ̱ŋ cie mi̱ cɛ nyoth ɛ kuɛ̈ɛ̈ rɛy MDA min te rɛy jiɛn tin ca riali̱kä (33.08 ± 4.00 nmol.g fr wt).
Fig. 5. Ɛn min ci̱ tuɔɔk kä ɣɛkdhöjeni̱öth L-ɔrni̱thin appli̱këciɔn kä markɛri̱ tin di̱t nyin ɣɔkdhi̱dɛtip i̱thti̱rɛth kɛnɛ nɔ̱n-endhai̱matik anti̱öɣɛdhi̱dan di̱pɛnthi mekani̱dhi̱ömni̱ rɛy ji̱thni̱ bean tin ca juey ɛmɔ jiek ɛ S. i̱thklɛrötiörum kä 72 h kɛ kɔr kä mëë ca juey ɛmɔ jiek piny kä gi̱ri̱naɣɔth kɔndi̱ciɔni̱. (A) Ɣai̱dröji̱n perɔkthai̱d (H2O2; nmöl g-1 FW) kä 72 hpt, (B) thuperɔkthai̱d ani̱ön (O2•-; nmöl g-1 FW) kä 72 hpt, (C) malöndialdeɣaide (MDA; nmöl g-1 FW) kä 72 hpt, (D) mat thulubɔl pënöl h-1 (E) mat plabönɔidni̱ tin la thölböl (mg RE g-1 FW) kä 72 hpt, (F) mat aminö athi̱dni̱ ti̱ lɔr (mg g-1 FW) kä 72 hpt, kɛnɛ (G) prölain kɔntɛnt (mg g-1 FW) kä 72 hpt. Bɛli̱ömni̱ cuŋkɛ ɛ la mi̱n ± i̱thtandar dɛbi̱acin (mi̱i̱n ± SD) duŋ 5 baölöji̱kal replikëtni̱ (n = 5). Lɛtɛri̱ ti̱ gööl nyothkɛ i̱thtathti̱thti̱kalli̱ dääk mi̱ di̱i̱t kam treatmɛni̱ (p < 0.05).