Mi̱ ruac naath kɛ kui̱ kuakni̱ tin laa lakkɛ naath rɛy ciëŋ, tin nhiam tin laa bëë rɛy cärä ran ɛ white vinegar kɛnɛ baking soda. Duundɛ ɣöö /ci kɔn bi tekɛ luɔt kä kɛn da̱ŋ rɛw ti̱ti̱ kärɔ̱; kɛ thuɔ̱k, tekɛ eco-friendly cleaning products kɔ̱kiɛn ti tekɛ lät ti̱ ŋuan ti̱ gööl rɛy ciëŋ kä tha̱a̱ŋ gua̱thni̱ la lätkɛ a gɔaa.
Ɛn ca̱p ɛmɔ min la lakkɛ naath ɛ la “citric acid” derɛ ji̱ jakä jiäk lɔcdu kɛ nhiam. Duŋni̱ ɣöö jɛn ɛ acidic mi̱ ŋa̱ckɛ ɛlɔ̱ŋ mi̱ la lak ciëŋ mi̱ ci̱ te thi̱n kɛ run ti̱ kur-cua nhiamdɛ woc kä pi̱w lɛmuun rɛy thukä 1700ni̱. Kä citric acid la lätdɛ i̱di̱? Ci̱ nɛy dup da̱ŋ bärɔw ti̱ dëë lätni̱ ciëŋ la̱th lät ti̱ dëë ji̱ luäk kɛ ɣöö biɛ kulɛ jiäk.
Ɛ ŋot /ka̱nɛ ni wä rɛy lätni̱ citrik athi̱d, banɛ jɛ dhil ŋa̱c kɛ nhiam ɛn ɣöö ɛŋu. Puɔ̱d ɛmɛ, jiɛn kä dɛyjiɛn thi̱tra̱th, tëkɛ ta̱a̱ mi̱ la lak naath mi̱ cäät kɛ min la thi̱tra̱th athi̱d ni̱ ciaaŋ, duŋni̱ ɣöö tëkɛ luäŋ mi̱ di̱i̱t ɛlɔ̱ŋ. Jɛn ɛ acidic, min jak jɛ kä thia̱k kɛ wuɔ̱c limescale, kä jɛn bä tekɛ mi̱ la jakɛ biɛl kä bi̱ rɔal. Kɛ thuɔ̱k, jɛn ni̱ ciaaŋ la la̱thkɛ lät cie mi̱ ɛ mi̱ dɔ̱ŋ mi̱ de rɔ lot kɛ di̱thti̱li̱d bi̱nɛgar mi̱ bo̱r.
Tëëkɛ dääk kamdiɛn kɛn da̱ŋ rɛw, duŋdɛ ɣöö. Dr Joanna Buckley, ɛ kuäär ŋi̱i̱cä kä Royal Society of Chemistry, cuɛ wee: “Ci̱trik athi̱d kɛnɛ bi̱nɛgar kɛn da̱ŋ rɛw lätkɛ rɛy lätni̱ ti̱ ŋuan tin la lakkɛ naath rɛy ciëŋ, kä kɛn da̱ŋ rɛw gɔwkɛ ɛlɔ̱ŋ. Bi̱nɛgar tekɛ pH mi̱ te kam 2 kɛnɛ 3) min jak jɛ kä athi̱d mi̱ bum – mi̱ ci̱ pH-dɛ wä piny cie min tekɛ athi̱d mi̱ di̱i̱t kä Citrikthu min tekɛ acid. pH mi̱ di̱i̱t mi̱ tɔt, kɛ kui̱c ɛmɔ ɛ mi̱ tɔt mi̱ /thiɛl acidic.
Cieŋni̱ min, thi̱trik athi̱d ŋotdɛ ɛ tha̱bi̱thtan mi̱ bɛc bɛc kɛ kui̱c ɛmɔ /cɛ rɔ lot kɛ kui̱ gua̱thni̱ diaal. Cätkɛ min tekɛ gua̱th da̱ŋ 7 ti̱ /ca de met lak kɛ vinegar, citric acid /cɛ gɔaa kɛ kui̱ päämni̱ tin ca cak, piny jiɛn kɛnɛ piny. Aluminium bä /cɛ rɔ lot.
Kä min dɔ̱ŋ in la lakkɛ ciëŋ, citric acid la lätdɛ rɛy mi̱eth, ɛ la mi̱ la jakɛ mi̱eth kä gɔaa, kɛnɛ ɣöö la mi̱eth ɛ jakä gɔaa. Duŋdɛ ɣöö, ni ciaŋ guic ɛ ŋot /kenɛ ni cop ɛn ɣöö bi brand in ci kuany gɔaa kɛ kui̱ mi̱eth. Dri-Pak ɛ brand mi ŋa̱ckɛ ɛlɔ̱ŋ, duŋdɛ ɣöö ɛn packaging ɛmɛ /ciɛ “mieth mi gɔaa,” kɛ kui̱c ɛmɔ ba jɛ la̱th kärɔa kɛ kui̱ lakdä.
Cieŋni̱ min citric acid /cɛ gɔaa ɛn ɣöö deri̱ jɛ la̱th lät, jɛn ɛ mi̱ gɔaa ɛn ɣöö deri̱ glöbni̱ la̱th mi̱ ci̱ ji̱ lak kɛ jɛ kɛ ɣöö bi̱ puɔ̱nydu kulɛ gaŋ. Kä min dɔ̱ŋ, biɛ dhil la̱th kɛ gëëk kɛnɛ mask kɛ ɣöö /ci thi̱i̱trik athi̱d bi̱ lɛ kööt.
Ce̱tkɛ bi̱nɛgar mi̱ bo̱r mi̱ ca liɔm, deri̱ thi̱trik athi̱d jakä kuiy kɛ ɣöö bɛ gua̱a̱thdɛ kulɛ wic. Kämni 2.5 tablespoons duŋ citric acid kɛnɛ 500 ml pi̱i̱ni̱ ti̱ lëthlëëth rɛy thaak mi̱ thiɛl mi̱ ca liɔm thi̱n, ri̱w jɛ a gɔaa, kä lätni jɛ min ci̱ ben raar kɛ ɣöö ba laminate piny, pla̱thtik kɛnɛ i̱thti̱e̱l kɔuntɛrtɔpni̱ la̱th rɛy duëëldu kɛɛliw.
Ɣän göörä ɣöö bä la̱r ji̱ ɛn ɣöö nɛmɛ ɛ mi̱ la camkɛ, kɛ kui̱c ɛmɔ /cuɛ jɛ la̱th wi̱i̱ päämni̱ tin ca cak kiɛ wi̱i̱ jiɛn.
Bi̱nɛgar ɛ mi̱ ŋa̱ckɛ-ɛlɔ̱ŋ ɛ la mi̱ la woc ŋɔak, duŋni̱ ɣöö thi̱trik athi̱d jɛn lätdɛ päär. Kɛ nhiam, thiäŋni kettle kɛ pi̱w kɛ nuth kä rietni mac. Kämni mac raar a /ken pi̱w ni cop; kä min görkɛ ɛ ɣöö ba pi̱w jakä lëth.
Kämni kettle raar, kämni 2 tablespoons citric acid rɛy matdä kä päli jɛ piny kɛ minitni 15-20 kɛ ɣöö bɛ lät (guic ɛ gɔaa ɛn ɣöö bi warɛgak ba̱ny piny kɛ ɣöö /thiɛlɛ ram mi bi jɛ lät kɛ jɛn gua̱th ɛmɔ!). Kämni thuluciɔn raar kä lëthni tha̱a̱ŋ pi̱i̱ni̱ tin pay ben kɛ ɣöö ba tin ci̱ duɔth diaal woc.
Mi ci bo̱o̱rdu jɔɔc ɛ la mi̱ tɔt mi̱ /thiɛl lɛp tetdädu, ɛn citric acid derɛ ji̱ luäk bä. Kämni jɛ kɛɛl kɛ thɔ̱pɔ̱nni̱ diɔ̱k kä thi̱trik athi̱d kɛ pi̱w ti̱ lëthlëëth ti̱ li̱e̱e̱th da̱ŋ ŋuaan kä nyɔk kɛ lëth amääni̱ mi̱ ci̱kɛ li̱ööm. Kä kɛ kɔrɛ, bi bi̱i̱ ɛmɔ lak kɛ wäär kä bi jɛ lak kɛ cäŋ in dɔ̱ŋ. Nɛmɛ bɛ ji̱ luäk bä kɛ pre-treat ɛni̱ thɛni̱.
La̱tdɛ thi̱trik athi̱d kɛ luɔ̱c gi̱la̱thwɛr min la pɛ̈th kɛ i̱thkiɛl kɛnɛ puɔ̱g. Kämni thi̱trik athi̱d raar rɛy gua̱th in te di̱thɛrjɛn thi̱n kä lätni thärkäl mi̱ thiɛl di̱thɛrjɛn, la̱thni kuak gilathä wi̱i̱ rɛkä min te nhial. Mi̱ ci̱ ji̱n thuɔ̱k, bi̱ kuak gëëkni̱ku luny jɔk kä ta̱a̱diɛn ëë wal, kä nɛmɛ bɛ tekɛ luäk mi̱ dɔ̱ŋ mi̱ bi̱ kuak gëëkni̱ku woc kɛ jɛn gua̱a̱th ɛmɔ.
Kɛ ɣöö bi limescale in ca tɛ̱̈ɛ̱̈ woc rɛy tɔ̱ɔ̱cädu, thöpni pi̱w ti leth rɛy thaak kä matni citric acid rɛy thaak. Biɛ jakä jiɛn kä lätdɛ kɛ thaak kɛl (kɛ wäär ɛ jɛn in gɔaa ni jɛn) ɛ ŋot käni jɛ ni lak kɛ cäŋ in dɔ̱ŋ.
Käp mirrorni̱ku kɛnɛ wäär-nyiini̱ku ce̱tkɛ ti̱ pay ben kɛ vinegar mi̱ bo̱r, duŋni̱ ɣöö /thiɛlɛ ŋuäny! Riali̱ min la lak piny i̱kä ce̱tkɛ min ca lat nhial, riali̱ jɛ kä mi̱rröri̱ kɛnɛ wär-nyiini̱ku, kɛ kɔrɛ riali̱ jɛ i̱kä kɛ bi̱i̱ mi̱kröpi̱ber glass kɛ ja̱l mi̱ thärkular ɛ tuɔɔk ni̱ nhial ɛ wä piny. Mi ci limescale bɛc kɛ wuɔ̱cdɛ, jakɛ kä nyuur kɛ minitni ti tɔt ɛ ŋot käni jɛ ni lak.
Lemon ɛ duɔ̱ɔ̱p mi̱ ŋa̱ckɛ ɛlɔ̱ŋ mi̱ la lak microwave-du, duŋni̱ ɣöö citric acid lätdɛ bä! Rɛy thaak mi̱ ca la̱th rɛy mai̱kröwɛb, matdɛ 2 thɔ̱pɔni̱ thi̱trik athi̱d kɛnɛ 500 ml pi̱i̱ni̱ ti̱ leth. Kämni jɛ raar amääni̱ mi̱ cɛ li̱ööm kɛɛliw, kɛ kɔrɛ biɛ lëth rɛy mai̱kröwɛb amääni̱ mi̱ ci̱ tul jɔɔc rɛydɛ. Kämni thi̱i̱k microwave raar kä päli jɛ piny kɛ minitni 5-10. Kɛ kɔr kä mëë ci̱ thuluciɔn kɔ̱c, lak ɛni̱ thuluciɔn min ci̱ duɔth kɛ bi̱i̱ mi̱ kɔ̱c. Mi̱ ci̱ thuluciɔn thuɔ̱k kɛ kɔ̱c, deri jɛ la̱t bä kɛ ɣöö biɛ lak piny kä mai̱kröwɛbdu.
Good Housekeeping lätdɛ rɛy lätni kökä mi göl, min lot ni ɣöö de kɔn yiöw jek kɛ kuic kuakni tin ca kuany ɛ editorial tin ca kɔk kɛ dup tin ca mat thin kä gua̱th ko̱kä.
©2025 Ɣerth UK ɛ ciöt ko̱kä kä Naciɔnal Magadhi̱i̱n Kɔmpanɛ Ltd, 30 Pantɔn I̱thti̱ri̱t, Lei̱thtɛr I̱thkuɛɛr, Lɔndɔn SW1Y 4AJ. Cuaa jɛ gɔ̱r piny kä England. Cuŋ diaal ca kɛ tɔ̱w.